آیا کلید «پوتین» قفل اورانیوم را باز می کند؟
رئیسجمهور روسیه، در اظهاراتی مهم به جنگ آمریکا علیه ایران اشاره کرد و گفت که درگیری بین تهران و واشنگتن بسیار پیچیده است و روسیه را در موقعیت دشواری قرار میدهد.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
رئیسجمهور روسیه، در اظهاراتی مهم به جنگ آمریکا علیه ایران اشاره کرد و گفت که درگیری بین تهران و واشنگتن بسیار پیچیده است و روسیه را در موقعیت دشواری قرار میدهد. پوتین با تأکید بر روابط نزدیک مسکو با ایران و کشورهای خلیج فارس، افزود که این روابط خوب، روسیه را ملزم میکند تا با احتیاط و تعادل کامل در این بحران عمل کند. او هشدار داد که هرگونه تشدید تنش میتواند پیامدهای گستردهای برای ثبات منطقهای و جهانی داشته باشد.
پوتین در ادامه به ابعاد هستهای موضوع پرداخت و مدعی شد که ایران در این زمینه به روسیه اعتماد دارد و این اعتماد کاملاً توجیهپذیر است. وی یادآوری کرد که روسیه آماده است تجربه ذخیره اورانیوم غنیشده را بار دیگر برای ایران تکرار کند. به گفته او، در مراحل اولیه همه طرفها با این رویکرد موافق بودند اما واشنگتن بعداً موضع خود را سختتر کرد و مانع دستیابی به توافق شد. رئیسجمهور روسیه این موضع آمریکا را یکی از عوامل اصلی پیچیدهتر شدن وضعیت دانست و تأکید کرد که مسکو همچنان آماده نقشآفرینی برای کاهش تنش و یافتن راهحلهای دیپلماتیک است.
در بخش دیگری از صحبتهایش، پوتین به وضعیت اوکراین اشاره کرد و گفت که حمله به اوکراین به پایان خود نزدیک میشود. او اعلام کرد که روسیه به دنبال تضمینهای جدی است تا هیچ طرفی در درگیری اوکراین نتواند امنیت و منافع روسیه را تهدید کند. پوتین افزود که دیدار با ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، باید نقطه پایانی بر روند حل و فصل بحران اوکراین باشد. این اظهارات نشاندهنده آمادگی روسیه برای ورود به مرحله نهایی مذاکرات و دستیابی به یک توافق پایدار است.
مطرح کردن همزمان موضوع جنگ آمریکا علیه ایران و بحران اوکراین توسط پوتین، نمیتواند تصادفی باشد. تحلیلگران معتقدند این همزمانی میتواند سیگنال مهمی از آغاز روندی برای خاتمه دادن به هر دو جنگ به صورت همزمان باشد. روسیه به عنوان قدرتی که روابط راهبردی با ایران دارد و در عین حال کانالهای ارتباطی با غرب را حفظ کرده، موقعیت منحصربهفردی برای ایفای نقش میانجی دارد. احتمال اینکه مسکو به عنوان واسطه اصلی بین ایران و آمریکا ظاهر شود، در روزهای اخیر تقویت شده است.
روسیه سالهاست که در پرونده هستهای ایران نقش کلیدی ایفا کرده و تجربه موفق ذخیره اورانیوم غنیشده در خاک روسیه، نمونهای از اعتماد متقابل تهران و مسکو بوده است. پوتین با یادآوری این تجربه، عملاً به آمریکا پیام میدهد که راهحلهای دیپلماتیک همچنان ممکن است، به شرط آنکه واشنگتن از مواضع حداکثری فاصله بگیرد. در سمت دیگر، اشاره مستقیم به نزدیک بودن پایان درگیری اوکراین و لزوم دیدار با زلنسکی، نشان میدهد که کرملین در حال تنظیم همزمان دو اولویت بزرگ سیاست خارجی خود است.
این رویکرد همزمان میتواند بخشی از استراتژی بزرگتر روسیه برای بازتعریف نقش خود در نظم جهانی باشد. مسکو با میانجیگری در دو جبهه حساس خاورمیانه و اروپا، میتواند اعتبار دیپلماتیک خود را افزایش دهد و در عین حال از تشدید درگیریهایی که به طور غیرمستقیم بر اقتصاد و امنیت روسیه تأثیر میگذارد، جلوگیری کند. کشورهای خلیج فارس نیز که روابط تجاری و سیاسی مهمی با روسیه دارند، از چنین میانجیگری استقبال خواهند کرد، زیرا ثبات منطقهای مستقیماً به منافع آنها گره خورده است.
در شرایط فعلی، ایران با فشارهایی روبهرو است و آمریکا نیز با چالشهای داخلی و بینالمللی متعددی مواجه شده است. در چنین فضایی، میانجیگری روسیه میتواند پنجرهای برای تنفس دیپلماتیک ایجاد کند. پوتین با اشاره به اعتماد ایران به روسیه در مسائل هستهای، عملاً خود را به عنوان شریک قابل اعتماد تهران معرفی میکند و در عین حال به واشنگتن نشان میدهد که بدون مشارکت روسیه، حل بحران دشوار خواهد بود.
درباره اوکراین نیز، تأکید بر تضمینهای امنیتی و لزوم دیدار نهایی با زلنسکی، حاکی از آن است که روسیه به دنبال پایان جنگ با حفظ دستاوردهای خود و جلوگیری از تهدیدات آینده است. اگر این دو پرونده به صورت موازی پیش بروند، جهان ممکن است شاهد تحولات دیپلماتیک مهمی در ماههای آینده باشد. البته موفقیت این روند به انعطافپذیری طرفهای غربی، بهویژه آمریکا، بستگی دارد.
باید توجه داشت که اظهارات پوتین نه تنها بازتابدهنده نگرانیهای امنیتی روسیه در دو جبهه کلیدی است، بلکه میتواند آغازگر فصل جدیدی در دیپلماسی چندجانبه باشد. نقش میانجی روسیه بین ایران و آمریکا، اگر به طور جدی پیگیری شود، میتواند توازن جدیدی در روابط بینالمللی ایجاد کند و از گسترش درگیریها به سطحی گستردهتر جلوگیری نماید. این سناریو همچنان در حال شکلگیری است و جزئیات بیشتری در روزهای آینده انتظار میرود.
