فاجعه نیممیلیارد دلاری
اگر هدف عملیات «نجات خلبان» نبود، کسی باور نمیکرد آمریکا دارد یک پیروزی را جشن میگیرد. انهدام یک اف-۱۶، هدف قرارگرفتن جنگنده اِی-۱۰ و یک بلکهاوک، منهدمشدن دو فروند سی-۱۳۰ و دو پهپاد هرمس و امکیو-۹؛ آنهم بعد از ساقطشدن یک اف-۱۵؛ این فهرست، دستاوردهای یک «عملیات موفق» نیست؛ صورتحساب یک فاجعه است که در آن برای نجات یک خلبان زخمی، یک ناوگان هوایی تمامعیار قربانی شده است.
روزنامه شرق در گزارشی نوشت:
اگر هدف عملیات «نجات خلبان» نبود، کسی باور نمیکرد آمریکا دارد یک پیروزی را جشن میگیرد. انهدام یک اف-۱۶، هدف قرارگرفتن جنگنده اِی-۱۰ و یک بلکهاوک، منهدمشدن دو فروند سی-۱۳۰ و دو پهپاد هرمس و امکیو-۹؛ آنهم بعد از ساقطشدن یک اف-۱۵؛ این فهرست، دستاوردهای یک «عملیات موفق» نیست؛ صورتحساب یک فاجعه است که در آن برای نجات یک خلبان زخمی، یک ناوگان هوایی تمامعیار قربانی شده است.
اما ترامپ مثل همیشه، برعکس حقیقت را توییت میکند: «بهترین عملیات تاریخ آمریکا». در همین حین، محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، با یک کنایه، پاسخی دقیق به این ادعا داد: «اگر ایالات متحده سه پیروزی دیگر مثل این به دست بیاورد، کاملا نابود خواهد شد». این کنایه، در حقیقت یک تحلیل راهبردی در خود جای داده؛ زیرا آنچه در روزهای اخیر بر فراز اصفهان و کهگیلویهوبویراحمد گذشت، چیزی جز بازسازی هولناک واقعه طبس در سال ۱۹۸۰ نبود؛ با این تفاوت که این بار، «تم هالیوودی» عملیات نجات هم نتوانست فاجعه را پنهان کند. بماند که برخی معتقدند تلاش برای هلیبرن و شاید عملیات جانبی در جریان بوده که در اصفهان اینچنین زمینگیر شده و شکست بزرگتری را در ناکامی در تحقق اهداف تعریفی متحمل شدهاند.
سرانجامی به تلخی طبس
در پی سرنگونی یک فروند جنگنده اف-۱۵ نیروی هوایی آمریکا به وسیله پدافند ایران (احتمالا در منطقه کهگیلویهوبویراحمد)، خلبان و افسر سیستمهای جنگافزار اجکت کردند. اما آنچه بهعنوان یک عملیات نقطهزن و سریعِ «کسی را پشت سر نمیگذاریم» طراحی شده بود، به یک نبرد تمامعیار چندساعته و چندجبهه کشیده شد. براساس گزارشهای مختلف، نیروهای مسلح ایران دو فروند سی-۱۳۰ ترابری، دو بالگرد بلکهاوک، یک فروند اِی-۱۰ تاندربولت دوم، دو پهپاد هرمس و امکیو-۹ و حتی یک اف-۱۶ دیگر را منهدم کرده یا هدف قرار دادند.
رسانههای غربی ازجمله سیانان و بیبیسی اذعان کردند «صدها نیروی ویژه، دهها جنگنده و بالگرد» برای نجات تنها یک خلبان زخمی به کار گرفته شدند و درگیری زمینی میان یگان تکاوری فراجا و نیروهای باقیمانده آمریکایی در منطقه مهیار (جنوب اصفهان) تا ساعاتی بعد از اعلام موفقیت از طرف ترامپ هم ادامه داشته است. شبکه خبری سیجیتیان تأیید کرد که چندین نظامی آمریکایی در عملیات نجات خدمه هواپیمای جنگنده ساقطشده در ایران جان خود را از دست دادهاند. اتکآلارم هم در شبکه ایکس به زبان عبری نوشت: در ۲۴ سال گذشته هیچ کشوری «جرئت» سرنگونی جنگندههای آمریکایی را نداشته و «موفق» به این کار نشده است! به جز ایران. نکته مهم آنکه این عملیات در آستانه ۲۴ آوریل (سالروز طبس) رقم خورد. کاربران ایرانی بلافاصله هشتگ #طبس_۲ را وایرال کردند؛ اشارتی به عملیات پنجه عقاب که در آن، کلنل بکویث گفته بود: «همه چیز با ما بود، اما خدا با آنها بود».
خلبان دوم حین عملیات نجات کشته شده است!
ترامپ در فضای مجازی مدعی شد «هیچ جنگجوی آمریکایی پشت خط دشمن جا نمیماند». اما پنتاگون تا زمان تنظیم این گزارش که حداقل ۴۸ ساعت از ادعای نجات خلبان اول میگذرد و چند ساعتی از ادعای نجات خلبان دوم؛ هنوز یک فریم از تصاویر ماهوارهای عملیات یا حتی چهره خلبانان نجاتیافته منتشر نکرده است. شبکه تلویزیونی سیانبیسی هم بنابر گزارشهای دریافتی سنتکام، از کشتهشدن خلبان دوم حین عملیات نجات خبر داد. بنابر این خبر، تیم عملیات ویژه ارتش آمریکا موفق به انتقال جسد این خلبان به کمپ العدیری کویت شده است. دراینبین شاهد تصاویری از بمباران منطقه تحت جستوجو از طرف آمریکاییها هم بودیم و همزمان دستور فوری کاخ سفید به شرکتهای تصاویر ماهوارهای برای مسدودسازی دادههای منطقه، خود به بزرگترین تأیید بر فاجعهبار بودن عملیات تبدیل شده است. تحلیلگرانی مانند بشرا شیخ از بیبیسی گزارش دادند که «تعداد زیادی از نظامیان آمریکایی بهشدت مجروح شدند و خلبان نجاتیافته در شرایط بحرانی به سر میبرد؛ هواپیماهای آمریکا از سوی ایران سرنگون شده و حالا او میخواهد دیزنیلند را دوباره به دنیا بفروشد». آنجلو جولیانو، روزنامهنگار و تحلیلگر ایتالیایی، هم نوشت: «احتمالا دهها مأمورِ نجات فقط برای نجات یک نفر کشته شدهاند. همگی برای یک داستانِ «حالخوبکن» برای شبکه نمایش خانگی؛ اینها صرفا یک نمایش و بازی با افکار عمومی است. دقیقا همین عامل باعث نابودی امپراتوری آمریکا خواهد شد: غرور و وسواس درباره «اجرا و نمایش» به جای توجه به نتایج واقعی، آمارها و واقعیت سرد و بیرحم». از سوی دیگر، روایت ایران که همراه با تصاویر تجهیزات تکهتکهشده منتشر شده، تأکید بر این دارد که «عملیات فریب و فرار فوری در یک فرودگاه متروکه در جنوب اصفهان با حضور بهموقع نیروهای مسلح به شکست کامل انجامید». همچنین، درگیری زمینی با «عناصر باقیمانده دشمن» در استان کهگیلویهوبویراحمد تأیید شده است. در همین زمینه علی موجانی، سفیر ایران در گرجستان، هم نوشت: «شما برای یک سرهنگ نیمهجان (زخمیشده) دو هواپیما از دست دادید. برای سربازانی که مجبور خواهید شد پیکرهایشان را از روی زمین جمع کنید، چه مقدار از دست خواهید داد؟».
از نیم میلیارد دلار هزینه تا برکناری ژنرالها
کانالهای خبری نزدیک به پنتاگون هزینه جستوجو و نجات این عملیات را نزدیک به نیم میلیارد دلار برآورد کردهاند. اما مهمتر از هزینه مالی، تلفات سختافزاری و اعتباری است. دستکم دو فروند سی-۱۳۰، دو بالگرد بلکهاوک، یک اِی-۱۰، دو پهپاد و یک اف-۱۶ منهدم شدهاند یا آسیب جدی دیدهاند. کارشناسان میگویند آمریکا با بالگردهای خود اجساد و مجروحان را جابهجا کرده و احتمالا بعدا آنها را «در حملات موشکی و پهپادی آینده ایران» سفید خواهد کرد. در همین راستا، خبرنگار آمریکایی واشنگتنپست پیت هگست، وزیر دفاع را خطاب قرار داده و نوشته «به ازای هر هواپیمای از دست رفته، یک ژنرال را برکنار خواهد کرد»؛ زیرا از آغاز این جنگ هشت ژنرال آمریکایی برکنار شدهاند. ظفر مهدی، خبرنگار هندی، هم در کنایهای دیگر نوشت: «از تغییر رژیم و نابودی برنامه هستهای ایران رسیدیم به جشنگرفتن برای نجات یک خلبان زخمی در کوهستان، آنهم پس از از دست دادن چندین هواپیما. چه پیروزیای. آفرین!». عطاءالله مهاجرانی هم در واکنش به توییت ترامپ نوشته: «ترامپ گفته است، هواپیمای هرکولس سی-۱۳۰ که آسیب دید، کهنه بود. از مد افتاده بود! بسیار خوب بایست ترامپ و وزیر جنگش را محاکمه کرد که برای چنان مأموریت ویژهای که میگوید هشت کشته داد، هواپیمای درست درمان بفرستند. اما! نه هواپیما کهنه بوده است و نه هشت کشته. شارلاتان مجسمه برند دروغ است».
ترامپ؛ جیمی کارتر جدید در ترازوی تاریخ
اما نکته مهم این ماجرا، شباهت این عملیات با طبس ۱۹۸۰ فراتر از نمادهاست. در آن زمان نیز کارتر پس از شکست عملیات، نتوانست در انتخابات پیروز شود. اکنون نیویورکتایمز نوشته: «ترامپ نمیداند چطور خرابکاریهایش را جمع کند. این دیگر جنگ علیه تأسیسات هستهای نیست؛ این جنگ علیه کشور ایران است». و جیمز کارویل، استراتژیست دموکرات، در ایندیپندنت پیشبینی کرده که ترامپ در یک سال آینده به دلیل فشار کنگره و پروندههای جنایات جنگی (احتمالا در ایران) مجبور به استعفا شود. هرچند ترامپ در توییتهایش میکوشد چهره یک پیروز مطلق را نمایش دهد، اما هر ساعتی که میگذرد، افشای جزئیات جدید (ازجمله تیراندازی افراد مسلح محلی به بالگردهای آمریکایی با سلاح شکاری و مجروحشدن خدمه) نشان میدهد که «غرور و نمایش» بر «واقعیت سرد میدانی» غلبه کرده است. بنابراین عملیات «نجات خلبان اف-۱۵» در عمل به یک تست پرهزینه و تمامعیار از جنگ زمینی علیه ایران تبدیل شد. آمریکا با وجود برتری تکنولوژیک، در همان گام نخست گرفتار کمین راهبردی پدافند و نیروهای زمینی ایران شد. ترامپ برای پنهانکردن فاجعه، دست به ممنوعیت انتشار تصاویر ماهوارهای زد و روایتی هالیوودی ساخت، اما دادههای میدانی، از انهدام چندین هواپیما و بالگرد گرفته تا درگیریهای گسترده زمینی، نشان میدهد که «دکترین نجات بیقیدوشرط» آمریکا، این بار به جای پیروزی تاکتیکی، یک زخم عمیق راهبردی بر پیکره اعتبار نظامی واشنگتن وارد کرده است. شعار «هیچکس را پشت سر نمیگذاریم» عملا به «هیچ تجهیزاتی را سالم برنمیگردانیم» بدل شد و این دقیقا همان نقطهای است که امپراتوریها از آن سقوط میکنند.
