سرگردانی کالابرگ میان اما و اگر

روزنامه مردم سالاری در گزارشی نوشت:

افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ برای ۴۰ میلیون نفر از مشمولان، در حالی به یکی از موضوعات مهم معیشتی تبدیل شده که انتشار دو خبر متفاوت در فاصله چند ساعت، ابهام‌هایی درباره زمان پرداخت اعتبار و ادامه فرآیند ثبت‌نام ایجاد کرده است. ابتدا خبری منتشر شد مبنی بر اینکه اعتبار کالابرگ ۴۰ میلیون نفر شناسایی‌شده در مهرماه، بدون نیاز به ثبت‌نام و خوداظهاری افزایش می‌یابد و نام‌نویسی سایر متقاضیان به آبان‌ماه موکول می‌شود؛ اما ساعاتی بعد، سازمان برنامه و بودجه کشور این خبر را تکذیب کرد و تأکید داشت که فرآیند خوداظهاری در مهرماه همچنان ادامه دارد.

این تناقض خبری در شرایطی رخ داد که بسیاری از خانوارها برای اطلاع از وضعیت حمایت‌های معیشتی خود، پیگیر زمان واریز اعتبار جدید بودند و اختلال سامانه «پنجره ملی خدمات دولت هوشمند» نیز امکان ثبت درخواست را برای شماری از متقاضیان دشوار کرده بود. در چنین شرایطی، آنچه بیش از هر چیز اهمیت دارد، روشن شدن وضعیت اجرای طرح، زمان دقیق افزایش اعتبار و نحوه تعیین مشمولان است؛ موضوعی که اطلاع‌رسانی چندمرحله‌ای و متناقض می‌تواند آن را برای مردم پیچیده‌تر کند.

*از وعده واریز در مهرماه تا تکذیب تعویق ثبت‌نام

در ابتدا اعلام شده بود که به‌دنبال اختلال در سامانه «دولت من» و دشواری ثبت درخواست، تصمیم گرفته شده افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ در مهرماه برای ۴۰ میلیون نفر از مشمولان شناسایی‌شده، بدون نیاز به ثبت‌نام و خوداظهاری واریز شود. بر اساس همین خبر، فرآیند نام‌نویسی سایر متقاضیان پس از رفع اختلال سامانه از آبان‌ماه ادامه پیدا می‌کرد و افرادی که درخواست آنها تأیید می‌شد، از ماه آینده افزایش اعتبار را دریافت می‌کردند.در این گزارش همچنین به تعیین مهلت ثبت‌نام و خوداظهاری تا ساعت ۲۴ روز سه‌شنبه ۲۱ مهرماه اشاره شده بود؛ مهلتی که با توجه به اختلال سامانه، نگرانی‌هایی را میان متقاضیان ایجاد کرد. برخی افراد از دشواری ورود به بخش مربوط به ثبت درخواست خبر داده بودند و حتی مراجعه به کافی‌نت‌ها نیز برای شماری از آنها نتیجه‌ای نداشت.بر اساس روایت منتشرشده در خبر نخست، قرار بود برای جلوگیری از تضییع حقوق مشمولانی که پیش‌تر شناسایی شده بودند و با مشکل ثبت درخواست مواجه شده بودند، افزایش اعتبار ۵۰۰ هزار تومانی آنان بدون نیاز به خوداظهاری انجام شود. همچنین ثبت‌نام سایر متقاضیان به پس از رفع اختلال موکول می‌شد.اما این روایت چند ساعت بعد با واکنش سازمان برنامه و بودجه کشور مواجه شد؛ سازمانی که ضمن تکذیب خبر موکول‌شدن فرآیند خوداظهاری و پرداخت افزایش اعتبار به ماه آینده، اعلام کرد ثبت‌نام متقاضیان در مهرماه در حال انجام است.

*اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه

سازمان برنامه و بودجه در واکنش به انتشار خبر «واریز ۵۰۰ هزار تومانی افزایش کالابرگ برای ۴۰ میلیون نفر؛ ثبت‌نام به ماه آینده موکول شد»، تأکید کرد: فرآیند خوداظهاری و پرداخت افزایش اعتبار کالابرگ به ماه آینده موکول نشده است.این سازمان یادآور شد که روز یکشنبه با صدور اطلاعیه‌ای از آغاز خوداظهاری مشمولان افزایش اعتبار کالابرگ خبر داده بود.فرآیندی که قرار است از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند و با اقدام سرپرستان ۱۸ میلیون خانوار، معادل حدود ۴۰ میلیون نفر، انجام شود.با این حال، سازمان برنامه و بودجه نیز در توضیحات خود به اختلال سامانه پس از آغاز ثبت‌نام اشاره کرده است. به این ترتیب، اصل وجود مشکل فنی در فرآیند ثبت درخواست، موضوعی است که در اطلاعیه‌های منتشرشده مورد اشاره قرار گرفته، اما درباره راهکار اجرایی برای متقاضیانی که نتوانسته‌اند ثبت‌نام خود را تکمیل کنند، همچنان نیاز به اطلاع‌رسانی روشن وجود دارد.نکته مهم آن است که تکذیب تعویق ثبت‌نام، به‌خودی‌خود به معنای اعلام زمان قطعی واریز افزایش اعتبار برای تمام مشمولان نیست. در متن اطلاعیه نقل‌شده از سازمان برنامه و بودجه، بر ادامه فرآیند خوداظهاری در مهرماه تأکید شده، اما زمان دقیق شارژ اعتبار جدید و جزئیات اجرای پرداخت برای گروه‌های مختلف به‌صراحت مشخص نشده است.

*اختلال سامانه و سردرگمی متقاضیان

اختلال در سامانه‌های خدمات دولتی، به‌ویژه هنگامی که اجرای یک طرح حمایتی به ثبت درخواست اینترنتی وابسته است، می‌تواند پیامدهایی فراتر از یک مشکل فنی داشته باشد. در طرح کالابرگ، موضوع تنها دسترسی به یک سامانه نیست، بلکه ثبت موفق درخواست ممکن است در فرآیند بررسی شرایط خانوار و برخورداری از اعتبار جدید نقش داشته باشد.

وقتی برای ثبت درخواست مهلت تعیین می‌شود، اما سامانه در دسترس همه متقاضیان قرار نمی‌گیرد، این پرسش مطرح می‌شود که مسئولیت اطمینان از دسترسی برابر شهروندان بر عهده کدام دستگاه است و چه تمهیداتی برای افرادی که به دلیل اختلال نتوانسته‌اند اطلاعات خود را ثبت کنند، در نظر گرفته می‌شود.در چنین شرایطی، صرف اعلام اینکه ثبت‌نام همچنان ادامه دارد، برای رفع نگرانی همه متقاضیان کافی نیست. مردم نیاز دارند بدانند سامانه چه زمانی به وضعیت عادی بازمی‌گردد، مهلت ثبت‌نام چگونه محاسبه خواهد شد و آیا افرادی که در زمان مقرر با اختلال روبه‌رو شده‌اند، فرصت جبران خواهند داشت یا خیر.از سوی دیگر، انتشار خبری درباره واریز اعتبار برای ۴۰ میلیون نفر بدون نیاز به ثبت‌نام، می‌تواند این تصور را ایجاد کند که پرداخت به این گروه قطعی شده است. تکذیب بعدی و تأکید بر ادامه خوداظهاری، در صورت نبود توضیح تکمیلی، ممکن است بر سردرگمی مخاطبان بیفزاید.