شوک تهران به والاستریت
فدرال رزرو تسلیم تورم نفتی شد، آرامکو عرضه به اروپا را قطع کرد
روزنامه اعتماد در گزارشی نوشت:
دامنه درگیریهای نظامی میان ایران و ایالاتمتحده امریکا اکنون به شکل بیسابقهای محاسبات کلان پولی، بازارهای جهانی انرژی و زنجیره لجستیک بینالمللی را به چالش کشیده است. در شرایطی که واشنگتن با فرسایش شدید تسلیحاتی و رکوردشکنی تاریخی قیمت سوخت در خاک خود دستوپنجه نرم میکند، اقدام تهران در مسدود ساختن شریان راهبردی تنگه هرمز عملا نبض تورم در ایالاتمتحده را به دست گرفته است؛ وضعیتی که مقامات ایرانی آن را تحمیل «صرفه ریسک هرمز» به ابزارهای تصمیمگیری بانک مرکزی امریکا خواندهاند و حتی رییس فدرال رزرو نیز به اثرگذاری مستقیم کانونهای بحران بر سیاستهای انقباضی اعتراف کرده است.
جنگ با ابزار نرخ بهره
ابعاد تقابل اخیر میان تهران و واشنگتن پس از اقدام فدرال رزرو امریکا در افزایش ۲۵ نقطه پایهای نرخ بهره مرجع -که نخستین افزایش طی سه سال گذشته بود- وارد فاز نوینی شد. محمدباقر قالیباف، رییس مجلس دوازدهم با انتشار پیامی حاوی «معادله تیلور» (فرمول پولی تعیین نرخ بهره بر پایه نرخ تورم و شکاف تولید)، محاسبات کاخ سفید را مستقیما هدف گرفت. قالیباف با تاکید بر اینکه «نمیشود با ۲۵ نقطه پایه یک گلوگاه را اداره کرد»، اعلام داشت که هزینه ریسک در تنگه هرمز توسط تهران تعیین میشود و افزایش جزیی نرخ بهره توانایی بازگشایی این آبراهه حیاتی یا تامین نفت موردنیاز بازارها را ندارد. تحلیلگران بینالمللی این موضعگیری را نشانهای از نفوذ متغیرهای امنیتی ایران در تاروپود اقتصاد داخلی امریکا توصیف کردهاند. کریس بیچمپ، تحلیلگر ارشد بازار، تاکید کرد که هر چند مقامات امریکایی در پذیرش آن اکراه دارند، اما نوسانات ناشی از این مناقشه و صعود بهای نفت، پیشران اصلی تصمیم انقباضی والاستریت بوده است. اظهارات کوین وارش، رییس فدرال رزرو، مبنی بر اینکه «از کانونهای داغ جهان نمیتوان گریخت»، مهر تاییدی بر این تحلیل بود که جهش بهای سوخت ناشی از بحران خاورمیانه، موتور محرک فشارهای تورمی پایدار در اقتصاد ایالاتمتحده است.
انسداد هرمز و تعمیق بحران سوخت
در امریکا و اروپا
پالسهای تنش در تنگه هرمز اکنون زنگ خطری جدی برای سبد معیشتی شهروندان غربی به صدا درآورده است. براساس تازهترین گزارش انجمن اتومبیل امریکا (AAA)، قیمت دیزل در ایالاتمتحده به رکورد بیسابقه ۶.۴۴ دلار در هر گالن رسیده که بیانگر جهش ۷۴درصدی نسبت به سال گذشته است؛ همزمان بهای هر گالن بنزین معمولی نیز با رشدی نزدیک به ۵۰درصد از زمان آغاز عملیات نظامی در اواخر فوریه، مرز ۴.۵ دلار را پشت سر گذاشته است. این بحران با فلج شدن کریدورهای جایگزین عمیقتر شده است؛ شرکت آرامکوی عربستانسعودی در پی اصابت و آسیبدیدگی خط لوله اصلی انتقال نفت به سمت دریای سرخ، رسما به پالایشگاههای اروپایی اعلام کرده که در ماه آینده هیچگونه سهمیه نفت خامی به آنان اختصاص نخواهد داد. این قطع شریان در شرایطی روی میدهد که امانوئل مکرون، رییسجمهور فرانسه صراحتا هشدار داد که تنگه هرمز کماکان مسدود است، هیچ چشماندازی برای بازگشایی آن وجود ندارد و عبور و مرور در این آبراهه حتی نسبت به هفتههای گذشته روندی به مراتب وخیمتر به خود گرفته است.
فرسایش زرادخانهها و تاکید تهران بر تابآوری همهجانبه
در سوی دیگر ماجرا، ابعاد میدانی درگیریها از فرسودگی توان عملیاتی پنتاگون پرده برداشته است. اذعان ارتش امریکا به سرنگونی دهها فروند هواپیما و پهپاد و آسیبدیدگی شدید پایگاههای خاورمیانهای، واشنگتن را با معضل جدی تقسیم تجهیزات مواجه کرده است؛ به طوری که طبق گزارش منابع مطلع به سیانان، پنتاگون در بحبوحه برنامهریزی برای انتقال پهپادهای شناسایی و تهاجمی Reaper-9 MQ از آفریقا به امریکای جنوبی، همچنان به دلیل تلفات سنگین ناوگان پرندههای هدایتپذیر خود در رویارویی با ایران، درباره استقرار مجدد بخشی از این داراییها در خاورمیانه دچار اختلافنظر و تردید ساختاری است. در پاسخ به این صفآرایی و تداوم کارزار فشار، بهروز کمالوندی، سخنگوی سازمان انرژی اتمی ایران بر گستردگی ابزارهای بازدارندگی کشور پای فشرد و اعلام کرد تهران نه تنها گزینههای متعدد و موثری برای صیانت از منافع خود در دست دارد، بلکه از ارادهای پولادین برای عبور از فشارهای تحمیلی برخوردار است. برآیند تحولات جاری نشان میدهد موازنه قوا از نبردهای نظامی معمول فراتر رفته و تصمیمات راهبردی ایران در آبراههای تجاری و انرژی، اکنون متغیرهای کلان اقتصاد غرب را با چالش انقباض و عدمقطعیت ساختاری روبهرو کرده است.
