وحشت اروپا از جنگی بی‌پایان

روزنامه شرق در گزارشی نوشت:

اوکراین زیر آتش توپخانه‌های پوتین قرار دارد. جنگ روسیه و اوکراین امروز بیش از هر زمان دیگری وارد فاز فرسایشی شده و در این میان، مسکو‌ در آستانه فصل سرما حملات به نقاط شهری، منازل و در نتیجه غیرنظامیان را افزایش داده است. نزدیک به هزار‌و ۷۰۰ روز از شروع جنگ علیه اوکراین می‌گذرد و با این حال، جنگی که قرار بود در چند هفته به پایان برسد، راه به جایی نبرده و برای هر دو طرف ناامیدی به بار آورده است.

صلحی که پوتین به آن امید دارد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، ترجیح‌ می‌دهد با استفاده از رابطه خوب و فضای مثبت میان خود و دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات‌ متحده، یک صلح را به اوکراین تحمیل کند. پوتین شروطی دارد که بر اساس آنها آنچه ریشه‌های اساسی جنگ می‌خواند، بی‌معنا خواهند شد و دو کشور در نهایت می‌توانند دست از ستیز بردارند. مهم‌ترین خواسته پوتین از زلنسکی آن است که دونباس را به روسیه تسلیم کند؛ اما حتی دوستی میان دونالد و ولادیمیر هم تا امروز نتوانسته این خواسته را عملی کند. در حقیقت ترامپ که مدعی بود می‌تواد با سرعتی کم‌نظیر به جنگ میان مسکو و کی‌یف پایان دهد، در این مسیر آچمز شده است. در روزهای اخیر پوتین و ترامپ تماسی تلفنی با یکدیگر داشتند که یوری اوشاکوف، دستیار کرملین، آن را سازنده توصیف کرد و گفت ترامپ معتقد است پایان‌دادن به جنگ، چشم‌اندازهایی چشمگیر برای احیای کامل روابط بین واشینگتن و مسکو باز خواهد کرد و این امر تأثیر ویژه‌ای بر روابط تجاری و اقتصادی خواهد داشت و منافع عظیمی را برای هر دو کشور به همراه می‌آورد. به اعتقاد ناظران به‌ویژه آنها که جنگ را از عینک منافع اروپا می‌بینند، در میان این تماس‌های تلفنی دوستانه منافع کی‌یف به‌کلی نادیده گرفته می‌شود.

آیا ناتو و اروپا می‌توانند جنگ را کنترل کنند؟ هرچند ترامپ تلاش دارد تا حد ممکن منافع روس‌ها را مدنظر قرار دهد اما کشورهای اروپایی عضو ناتو، یک پیروزی برای پوتین را با منافع خود همسو نمی‌بینند. در حال حاضر یکی از گزینه‌های پیش‌روی مسکو آن است که با فشار بر ناتو و اتحادیه اروپا، آنها را به قطع پشتیبانی از اوکراین از طریق تهدید به گسترش جنگ به خارج از مرزهای اوکراین متقاعد کند. کرملین هم‌اکنون این کار را از طریق یک کمپین جنگ ترکیبی (هیبریدی)، مانورهای قدرت نظامی و تهدید به حمله به کشورهایی که پشتیبانی نظامی و انتقال فناوری به اوکراین انجام می‌دهند، پیش می‌برد. این امر برای اروپایی‌ها به‌شدت خشمگین‌کننده است. افزایش تنش‌های روسیه با آلمان و لهستان، وحشت از مسکو را در اروپا بالا برده است.

آیا پوتین نگاه درستی به جنگ دارد؟

ناظران معتقدند ژنرال‌های روسی پوتین را به این اشتباه انداخته‌اند که او در اوکراین به پیروزی بسیار نزدیک است. ناظران معتقدند واقعیت‌های میدانی می‌تواند ژنرال‌ها را شامل خشم پوتین کند؛ بنابراین آنها مایل نیستند رئیس‌جمهور روسیه بداند اوضاع در جبهه اوکراین تا چه اندازه خطیر و ناپایدار است.

هشدار پوتین به اروپا

ولادیمیر پوتین روز جمعه ۱۱ سپتامبر هشدار داد هرگونه استقرار نیروهای اروپایی در اوکراین به‌منزله جنگ علیه روسیه خواهد بود. خبرگزاری‌های روسی به نقل از او خطاب به رهبران اروپایی نوشتند: در حال حاضر، آنها می‌گویند در حال بررسی نحوه ارسال نیرو به خاک اوکراین هستند. این به معنای جنگ علیه روسیه است. او گفت: ما کشورهای اروپایی را تهدید نمی‌کنیم و قصد تهدید آنها را نداریم. چرا باید چنین کاری بکنیم؟ هیچ‌کس حتی درک نمی‌کند که ما هیچ دلیلی برای واردشدن به منازعه با اروپا نداریم. او افزود: «رهبران اروپایی مردم خود را از یک تهدید خیالی از سوی روسیه می‌ترسانند. این تهدید وجود ندارد و هرگز وجود نداشته است». روسیه بارها اعلام کرده که استقرار نیروهای غربی در خاک اوکراین، خط قرمزی است که نباید از آن عبور کرد. چنین استقراری چندین سال است توسط رهبران اروپایی مورد بحث قرار گرفته، اما هرگز عملی نشده است. از سوی دیگر، تحلیلگرانی که مشی ضدروسی دارند، معتقدند دولت روسیه که از نظر نظامی در وضعیت نامطلوبی قرار گرفته و تلفات سنگینی متحمل شده است، با فشار فزاینده اقتصادی و افکار عمومی داخلی برای پایان‌دادن به جنگ روبه‌رو است. با این حال، پوتین ظاهرا تصور می‌کند یک فشار نهایی و گسترده می‌تواند سرانجام اراده اوکراین برای مقاومت را درهم بشکند.

در میدان چه می‌گذرد؟

واقعیت میدانی این است که مردم اوکراین در آستانه زمستانی جهنمی قرار دارند. روسیه که در میدان نبرد نتوانسته به اهداف خود دست پیدا کند، حملات سازمان‌یافته و روزانه علیه غیرنظامیان، خانه‌ها، مدارس، بیمارستان‌ها، محل‌های کار و زیرساخت‌های حیاتی که ادامه زندگی را ممکن می‌کنند، تشدید کرده است. اوضاع اقتصاد اوکراین‌ هم به ‌دلیل حمله به زیرساخت‌ها چندان تعریفی ندارد.

موج‌های پی‌درپی حملات موشک‌های بالستیک و پهپادهای جنگنده در طول روز، کی‌یف و دیگر شهرهای اوکراین را هدف قرار می‌دهند و مراکز توزیع مواد غذایی، تأسیسات دارویی و پزشکی، مراکز لجستیکی و انبارها را نابود می‌کنند. نتیجه این حملات، افزایش چشمگیر تلفات غیرنظامیان و تشدید کمبود مواد غذایی و دیگر اقلام ضروری است. اوکراینی‌ها نگران هستند که با نزدیک‌شدن زمستان و یخبندان، روسیه بار دیگر تلاش کند تا منابع آب و شبکه برق اوکراین را هدف قرار دهد و برق میلیون‌ها نفر را قطع کند. منتقدان پوتین می‌گویند او برای اینکه نشان ندهد که جنگ با کی‌یف به‌نوعی در بن‌بست قرار دارد، از این‌گونه حملات که می‌تواند زندگی گروه بزرگی از غیرنظامیان را به‌خطر بیندازد حذر نمی‌کند.

دودلی ترامپ برای کی‌یف غیرقابل تحمل شده است

دودلی و غیرقابل اعتماد بودن ایالات متحده و شخص ترامپ درباره بحران اوکراین جدید است. این موضوع مسئله اوکراین را به جنگی ظاهرا پایان‌ناپذیر تبدیل کرده است. اوکراین با وجود متوقف‌کردن تهاجم زمینی روسیه و کشاندن جنگ به قلب خاک روسیه، اکنون بیش از هر زمان دیگری در برابر حملات هوایی آسیب‌پذیر است. بخش بزرگی از این وضعیت به عقب‌نشینی ترامپ از اجازه‌دادن به اوکراین برای تولید رهگیرهای موشکی پاتریوت و توقف ارسال برخی تسلیحات بازمی‌گردد.

گاردین در گزارشی نوشته است: بسیاری از اوکراینی‌ها از جنگ خسته شده‌اند. بر اساس یک نظرسنجی اخیر، حدود  ۶۰ درصد با واگذاری سرزمین‌های دونباس به روسیه مخالف‌اند، اما تقریبا همین میزان از مردم از برقراری آتش‌بس و تثبیت خطوط فعلی در صورت ارائه تضمین‌های امنیتی از سوی غرب حمایت می‌کنند. در روسیه هم میل به پایان جنگ به‌ویژه به دلایل اقتصادی، بسیار بالا  به ‌نظر می‌رسد.

وحشت عمومی به‌ویژه در غرب بر سر آن است که جنگ روسیه علیه اوکراین حتی با وجود فرسایش فعلی و بحران‌هایی که برای مسکو به وجود آورده است، به جنگی بی‌پایان تبدیل شود و حملات زیرساخت‌های دو کشور را فرسوده و حتی نابود کند و زندگی میلیون‌ها نفر به دلیل جنگ و تحریم نابود شود و در عین ‌حال سیاست‌مداران هیچ برنامه‌ای برای آینده ارائه نکنند.