اما و اگرهای استفاده از بیواتانل در سبد سوخت ایران
ایران گامهایی در زمینه تولید بیواتانل و ورود این سوخت زیستی به سبد انرژی کشور برداشته است اما کارشناسان بر این باورند که برای استفاده از بیواتانل، باید تمام جوانب امر از جمله صرفه اقتصادی آن در نظر گرفته شود.
به گزارش آوش، منابع رو به اتمام سوختهای فسیلی و نگرانی جهان در زمینه تامین انرژی دنیای مدرن، پای سوختهای زیستی را به سبد انرژی کشورها باز کرد. مطالعات زیادی در زمینه تولید سوخت از منابع زیستی در جهان انجام شده است اما به دلایل مختلف که مهمترین آن دلیل اقتصادی است، توسعه سوختهای زیستی در سبد انرژی دنیا آن طور که باید توسعه نیافته است.
تا مدتها قیمت بالای تمام شده سوختهای زیستی همچون سدی پیش روی استفاده از بیواتانل در سبد انرژی دنیا بود اما در دو دهه گذشته و همزمان با روی کار آمدن محمود احمدی نژاد در ایران، قیمت نفت تا سقف 120 دلار هم صعودی شد و نه تنها استخراج نفت شیل را برای دارندگان این منابع بهصرفه کرد بلکه کشورهایی که منابع مناسبی برای تولید سوخت زیستی داشتند را بر آن داشت به وادی استفاده از این نوع سوخت ورود کنند.
برزیل پیشگام در تولید اتانل
تولید بیواتانل بر پایه تخمیر مواد غذایی است. نیشکر، غلات و ذرت منابعی هستند که میتوان با تخمیر آنها بیواتانل تولید کرد و برزیل به دلیل داشتن مزارع بزرگ نیشکر، یکی از پیشگامان تولید بیواتانل در دنیا به حساب میآمد.
در آن سالها که صعود قیمت نفت زمینه رقابتپذیری سوختهای زیستی را فراهم کرده بود، دنیا با چالش جدیتری مواجه شد. تلاش صنایع برای جذب مواد غذایی با هدف تولید بیواتانل، قیمت غذا را در بازارهای دنیا بالا برد و به همین دلیل زنگ خطری در زمینه تولید این نوع سوخت به صدا درآمد.
سیاستمداران جهان به این نتیجه رسیدند که اگر قرار است تولید یک سوخت با پایه زیستی، قیمت غذا را افزایش دهد و بر عده گرسنگان جهان بیافزاید، همان بهتر که فعلا ترمز استفاده از آن کشیده شود تا چالش بیشتری برای جهان ایجاد نشود.
نگرانی مخالفان استفاده از سوختهای زیستی صرفا به کمبود غذا خلاصه نمیشد، از دست رفتن منابع آب و خاک برای تامین انرژی جهان نگرانی دیگری بود که به راحتی نمیشد از روی آن عبور کرد.
تلاش برای استفاده ترکیبی از بیواتانل با هدف متنوع سازی سبد سوخت
ایجاد تنش در بازارهای غذایی تنها دلیل توقف ورود بیواتانل به سبد سوخت انرژی کشورها نبود. موتور خودروها هم باید برای استفاده از بیواتانل متناسب سازی میشد و زیرساختهای لازم نظیر جایگاههای سوخت باید ایجاد میشد. به همین دلیل لازم بود که شرکتهای بزرگ تامین کننده خودرو و زیرساختها با این تحول همراه شوند.
در سال 1998، یک مجموعه جدید به نام WORLDWIDE FUEL CHARTER تأسیس شد که شامل انجمن تولیدکنندگان خودرو اروپا، اتحادیه تولیدکنندگان خودرو، انجمن تولیدکنندگان موتور و انجمن خودروسازان ژاپنی بود. هدف این چارتر، دستیابی به استانداردسازی کیفیت سوخت در سطح جهانی بود تا عملکرد مناسبی از سوی تولیدکنندگان موتور و خودرو حاصل شود. در واقع، هدف اصلی آن ارائه دستورالعملهایی برای تولید سوخت با استانداردهای مشخص بود که به سازندگان موتور و خودرو امکان دهد محصولات خود را به راحتی با سوختهای طبقهبندی شده سازگار کنند.
تشکیل این شرکت، کشورها را به سمت استفاده از ترکیب سوختهای فسیلی و بیواتانل به منظور متنوع سازی سبد انرژی و کاهش وابستگی به سوخت فسیلی هدایت کرد.
ایران چه میکند؟
ایران اگرچه دارنده منابع سوخت فسیلی است اما برای آنکه از تحولات جهانی عقب نماند، گامهایی را در مسیر تولید بیواتانل برداشته است. یک واحد تولید بیواتانل خشک در کرمانشاه راهاندازی شده و محصول تولیدیاش به عنوان اکتان افزا به صورت آزمایشی در حال جایگزینی با MTBE در بنزین در راستای بهبود کیفیت سوخت است.
امیر حسن کاکایی عضو هیئت علمی دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت درباره موانع استفاده از بیواتانل بهعنوان سوخت در سبد انرژی ایران به آوش گفت: در حال حاضر بیواتانل بهعنوان یک سوخت استاندارد در جهان به صورت ترکیبی با بنزین به صورت E20 و E50 استفاده میشود.
وی ادامه داد: البته استفاده از این سوخت در سبد انرژی برای برخی از کشورها نظیر برزیل به صرفه است زیرا آنها مزارعی دارند که نیشکر تولید میکند.
به گفته کاکایی ظرفیت اصلی اتانل خیلی پایینتر از بنزین است و در احتراق اتانل هم آلودگی ایجاد میشود. بنابراین چنین سوختی خیلی هم محیط زیستی نیست.
وی تاکید کرد: کشورهای دنیا متناسب با سبد سوختی که در دسترس خودشان است، برای استفاده از بیواتانل تصمیمسازی میکنند. برای کشوری مثل ایران، استفاده از سوخت زیستی همچنان نمیصرفد و ارزش خاصی برای ما ایجاد نمیکند.
عضو هیئت علمی دانشکده خودرو دانشگاه علم و صنعت درباره اینکه آیا باید موتور خودرو برای استفاده از بیواتانل بهطور کامل تغییر کند، یادآور شد: میتوان تغییراتی در موتور ایجاد کرد و از سوخت ترکیبی با بیو اتانل استفاده کرد اما همانطور که موتور با پایه گاز سوز راندمان بالاتری دارد و تغییرات در موتور برای گاز سوز کردن راندمان عالی به ما نمیدهد، درباره سوختهای ترکیبی با بیواتانل هم چنین شرایطی ایجاد میشود.
وی افزود: استفاده از E20 یعنی 20 درصد اتانل و 80 درصد بنزین با ایجاد تغییرات اندکی در موتور امکانپذیر است.
به گفته کاکایی، تاکید بر استفاده از بیواتانل در سبد سوختی ایران میتواند به پاشنه آشیل تبدیل شده و ایران را وابسته به واردات کند؛ همانطور که 25 سال قبل و به دنبال استفاده از ال پی جی در خودروها به دلیل وجود گاز مایع مازاد، تبدیل به واردکننده شدیم.
وی تاکید کرد: در تصمیمسازی برای استفاده از بیواتانل در سبد انرژی، باید به صورت پکیج مسایل بررسی شود.