اینترنت بین الملل برای یک گروه دیگر فراهم شد
براساس اعلام این سازمان، صفحهای برای ثبتنام آزادکاران در وبسایت آن ایجاد شده تا فریلنسرها نیز بتوانند در فهرست دریافتکنندگان اینترنت بینالملل قرار بگیرند. این اقدام در ادامه مسیری است که از حدود یک هفته پیش با ارسال پیامک برای اعضای سازمان نظام صنفی رایانهای آغاز شد؛ پیامکی که از فعالسازی اینترنت ویژه برای بخشی از کسبوکارها خبر میداد.
درحالیکه اینترنت ایران از ۹ اسفند ۱۴۰۴ همچنان در وضعیت قطع و اختلال گسترده قرار دارد، روند تخصیص دسترسی گزینشی به شبکه جهانی ابعاد تازهای پیدا کرده است. پس از اعلام اختصاص اینترنت بینالملل به استادان دانشگاه، حالا سازمان نظام صنفی رایانهای کشور از آغاز فرایند ثبتنام فریلنسرها برای دریافت اینترنت موسوم به «سفید» یا «پرو» خبر داده است؛ روندی که به نظر میرسد شکل رسمیتری از اینترنت طبقاتی را تثبیت میکند.
براساس اعلام این سازمان، صفحهای برای ثبتنام آزادکاران در وبسایت آن ایجاد شده تا فریلنسرها نیز بتوانند در فهرست دریافتکنندگان اینترنت بینالملل قرار بگیرند. این اقدام در ادامه مسیری است که از حدود یک هفته پیش با ارسال پیامک برای اعضای سازمان نظام صنفی رایانهای آغاز شد؛ پیامکی که از فعالسازی اینترنت ویژه برای بخشی از کسبوکارها خبر میداد.
اینترنت در فهرستها
همزمانی این تصمیم با تداوم قطعی اینترنت، توجهها را به سمت الگوی تازهای از دسترسی جلب کرده است؛ الگویی که در آن اینترنت نه بهصورت عمومی، بلکه براساس فهرستها و مجوزها در اختیار گروههای خاص قرار میگیرد. پیش از این، معاون پژوهشی وزارت علوم از تهیه فهرست استادان دانشگاه برای دسترسی به اینترنت بینالملل خبر داده و اعلام کرده بود این روند از اعضای هیئت علمی آغاز شده و به تدریج به سایر پژوهشگران گسترش مییابد.
اکنون با اضافهشدن فریلنسرها به این چرخه، دامنه گروههایی که میتوانند به اینترنت جهانی متصل شوند، در حال افزایش است؛ اما همچنان بخش بزرگی از کاربران عادی از این دسترسی محروم ماندهاند.
پیشینه یک سیاست
ایده دسترسی تفکیکشده به اینترنت، پیش از این نیز در قالب طرحهایی مانند «اینترنت ویژه کسبوکارها» یا «اینترنت حرفهای» مطرح شده بود؛ اما آنچه در ماههای اخیر رخ داده، تفاوتی اساسی دارد. این بار اینترنت طبقاتی نه بهعنوان یک پیشنهاد، بلکه در بستر یک قطعی طولانیمدت در حال اجراست.
از ۹ اسفند، همزمان با آغاز درگیری نظامی، اینترنت ایران با اختلال شدید و در بسیاری مواقع قطع کامل مواجه شد؛ وضعیتی که تا امروز ادامه یافته و تنها در موارد محدودی -ازجمله دسترسی به جستوجوی Google، سرویس Gmail و پلتفرم هوش مصنوعی DeepSeek- نشانههایی از بازگشایی دیده شده است. بااینحال، این بازگشاییها محدود و گزینشی بوده و هنوز بخش عمده اینترنت جهانی در دسترس عموم کاربران قرار نگرفته است.
اقتصاد در انتظار اتصال
افزودهشدن فریلنسرها به فهرست دریافتکنندگان اینترنت، از یک سو نشاندهنده تلاش برای کاهش فشار بر بخشی از نیروی کار دیجیتال است و از سوی دیگر، نشانهای از تغییر رویکرد در سیاستگذاری اینترنت بهشمار میرود. فریلنسرها که بخش درخور توجهی از فعالیتشان به ارتباطات بینالمللی وابسته است، در هفتههای گذشته با توقف پروژهها و از دست رفتن درآمد مواجه شدهاند.
بااینحال، کارشناسان معتقدند دسترسی محدود به اینترنت حتی برای گروههای تخصصی جایگزین دسترسی پایدار و عمومی شود. بسیاری از فعالیتهای اقتصادی، بهویژه در حوزه خدمات آنلاین و کسبوکارهای خرد، همچنان به اینترنتی نیاز دارند که برای همه در دسترس باشد، نهفقط برای گروههای منتخب.
اینترنتی که توزیع میشود
روندی که از استادان آغاز شد و حالا به فریلنسرها رسیده، تصویری روشن از آینده اینترنت در ایران ترسیم میکند؛ اینترنتی که بهجای بازگشت یکپارچه، بهصورت مرحلهای و گزینشی در حال توزیع است.
در شرایطی که خاموشی اینترنت وارد هفتههای متوالی شده، گسترش اینترنت طبقاتی بیش از آنکه نشانه پایان محدودیتها باشد، نشانه تثبیت مدلی است که در آن دسترسی به اینترنت دیگر یک حق عمومی تلقی نمیشود، بلکه امتیازی است که باید در یک فهرست قرار بگیری تا به آن برسی.
