ترامپ برای ترکیه چه برنامهای در سر دارد؟
رئیسجمهور آمریکا در جریان سفر خود به آنکارا از فروش احتمالی جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه حمایت کند، این اقدام با وجود آن انجام میشود که موانع قانونی و مخالفتهای کنگره آمریکا هنوز به طور کامل برطرف نشده است.
دو منبع مطلع روز سهشنبه به خبرگزاری رویترز اعلام کردند که انتظار میرود دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در جریان سفر خود به آنکارا از فروش احتمالی جنگندههای اف-۳۵ به ترکیه حمایت کند—این اقدام با وجود آن انجام میشود که موانع قانونی و مخالفتهای کنگره آمریکا هنوز به طور کامل برطرف نشده است.
این اقدام بزرگترین نشانه حمایت ترامپ از زمان بازگشت به قدرت از رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، خواهد بود. ترامپ که برای شرکت در نشست ناتو به آنکارا سفر میکند، همواره از اردوغان تمجید کرده و او را یکی از متحدان نزدیک خود میداند. روابط دو کشور از زمان بازگشت ترامپ به کاخ سفید در سال گذشته، گرمتر شده است.
با وجود بهبود روابط، خرید سامانه پدافند هوایی اس-۴۰۰ روسیه توسط ترکیه در سال ۲۰۱۹ همچنان یکی از نقاط تنش در روابط دوجانبه باقی مانده است. در واکنش به این اقدام، واشنگتن در سال ۲۰۲۰ یک شرکت بزرگ صنایع دفاعی ترکیه را تحریم کرد و همچنین این کشور را از برنامه جنگنده رادارگریز اف-۳۵ کنار گذاشت؛ برنامهای که آنکارا علاوه بر خریدار بودن، یکی از شرکای تولید آن نیز محسوب میشد.
کنگره آمریکا همچنین قانونی تصویب کرد که بر اساس آن، تا زمانی که ترکیه سامانههای اس-۴۰۰ را در اختیار داشته باشد، هرگونه فروش جنگندههای اف-۳۵ به این کشور ممنوع است؛ زیرا قانونگذاران آمریکایی معتقدند این سامانه روسی برای امنیت جنگندههای ساخت آمریکا خطر ایجاد میکند.
بر اساس قوانین فعلی آمریکا، اگر ترکیه بخواهد دوباره به برنامه اف-۳۵ بازگردد، اجازه بهرهبرداری یا در اختیار داشتن سامانه اس-۴۰۰ را نخواهد داشت.
به گفته این منابع که به دلیل حساسیت موضوع نخواستند نامشان فاش شود، یکی از راهکارهایی که در هفتههای اخیر مورد توجه قرار گرفته، انتقال سامانه روسی به یک کشور ثالث است؛ هرچند هنوز توافق نهایی درباره این گزینه حاصل نشده است.
مشخص نیست که آیا روسیه با چنین اقدامی موافقت خواهد کرد یا خیر؛ زیرا مسکو در قراردادهای فروش تسلیحات، تعهدات مربوط به مصرفکننده نهایی را الزامی میداند.
ترامپ اواخر ماه گذشته، هنگامی که خبرنگاران از او پرسیدند آیا برای ترکیه «هدیهای» خواهد داشت یا خیر، پاسخ داد: احتمالاً کاری انجام خواهم داد که آنها را بسیار خوشحال کند.
در همان نشست، جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، گفت که در حال انجام بررسیهایی هستند تا مشخص شود آیا ترکیه الزامات قوانین آمریکا را رعایت کرده است یا خیر؛ موضوعی که میتواند زمینه دریافت جنگندههای اف-۳۵ را فراهم کند.
او گفت: پیت [هگست] و تمام اعضای تیم در حال بررسی این موضوع هستند، زیرا باید تأیید کنیم که برخی شرایط محقق شدهاند… تا الزامات قوانین آمریکا رعایت شود.
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، هفته گذشته اعلام کرد که اردوغان و ترامپ «اراده سیاسی قدرتمندی» برای لغو تحریمهای آمریکا علیه ترکیه دارند، هرچند از ارائه جدول زمانی برای این اقدام خودداری کردند.
در ماه دسامبر، تام باراک، سفیر آمریکا در ترکیه، گفت روابط گرم میان دو رهبر باعث شده است که دو طرف «سازندهترین گفتوگوهایی را که طی نزدیک به یک دهه گذشته درباره این موضوع داشتهایم»، انجام دهند.
با این حال، ترامپ در داخل و خارج از آمریکا با مخالفتهایی در این زمینه روبهرو خواهد شد.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، روز دوشنبه در گفتوگویی با شبکه فاکس نیوز اعلام کرد که با هرگونه فروش تجهیزات نظامی آمریکا به ترکیه مخالف است.
او گفت: فکر نمیکنم که باید جنگندههای اف-۳۵ یا حتی موتورهای این جنگندهها را در اختیار آنها قرار دهند.
وی هشدار داد که چنین اقدامی میتواند «توازن قدرت در خاورمیانه را بر هم بزند».
این خبر تنها چند هفته پس از آن منتشر میشود که دولت ترامپ به طور رسمی کنگره را از قصد خود برای فروش دهها موتور جنگنده به ارزش بیش از ۷۰۰ میلیون دلار برای نخستین جنگنده بومی ترکیه با نام کان مطلع کرد.
برخی از نمایندگان کنگره آمریکا با این معامله مخالفت کردهاند، اما دولت ترامپ تصمیم گرفته است با وجود این مخالفتها، این اقدام را به عمل آورد.
