نتانیاهو؛ بازنده بزرگ تفاهم ایران و آمریکا

جمیله کدیور در یادداشتی در روزنامه اطلاعات نوشت:

امضای تفاهم ایران و آمریکا، تا همین جای کار، بسیاری را به خشم و هراس انداخته است. غیر از جمعی از اپوزیسیون خارج‌نشین درخواست کننده کمک از ترامپ و نتانیاهو برای حمله به ایران و جمعی از تندروهای داخلی، اسرائیل بیش از بقیه در تکاپو برای مقابله با این تفاهم است.

هنگامی که نتانیاهو ۹ اسفند جنگ علیه ایران را آغاز کرد، اهداف اسرائیل به وضوخ برچیدن برنامه‌های هسته‌ای و موشک‌های بالستیک و فروپاشی نظام مستقر جمهوری اسلامی ایران اعلام شد. چهار ماه بعد از شروع جنگ رمضان، هیچ یک از این اهداف محقق نشده است. به رغم خسارت‌های سنگین جانی و اقتصادی، ایران در موقعیت قویتری نسبت به قبل از جنگ قرار دارد، برنامه  های هسته ای و موشک‌های بالستیک خود را حفظ کرده  و به طور فزاینده ای به عنوان یک قدرت منطقه‌ای در حال شناسایی است. به این ترتیب، موضع ترامپ در مورد توقف جنگ با ایران، رویای اسرائیل را در منطقه از هم پاشید.امضای این تفاهم، موجب شوک در سراسر اسرائیل از جمله دربین نهادهای سیاسی و نظامی و امنیتی و رسانه‌ای و افکارعمومی آن شد. آنها انتظار نداشتند که کمپین مشترک آمریکا و اسرائیل علیه ایران به این شکل بدون در نظر گرفتن خواسته  های اسرائیل پایان یابد. 

بعد از این تفاهم، مناسبات میان نتانیاهو و ترامپ به پایین ترین سطح خود رسید و در کاخ سفید و در بین مردم آمریکا این برداشت شکل گرفت که نتانیاهو آمریکا را به سوی جنگی پرهزینه و فاقد دورنمایی روشن برای پیروزی کشانده است.

تفاهم آمریکا و ایران برای پایان دادن به جنگ، نقطه عطفی استراتژیک است که می تواند نفوذ منطقه‌ای اسرائیل و روابطش را با مهم ترین متحد خود، آمریکا، تضعیف کند و افول سیاسی نتانیاهورا تسریع بخشد و به دلیل فساد مالی و اتهامات فراوان، با پایان دوران نخست وزیری او را روانه زندان کند.

دکترین امنیتی اسرائیل مدت‌هاست که بر اتحاد آن با ایالات متحده استوار بوده و برای بسیاری از اسرائیلی ها، هرگونه شکافی در روابط این کشور با واشنگتن به عنوان یک تهدید وجودی تلقی می شود. در همین حال، بسیاری از اسرائیلی  ها بیش از هر زمان دیگری در خارج اسرائیل احساس انزوا می‌کنند.

 انزوایی که بعد از جنگ غزه و جنایت‌های اسرائیل در طول دو سال و نیم گذشته در حال افزایش بوده و با حمله به لبنان و اشغال آن گسترش یافت.

پس از تفاهم ایران و آمریکا، گزارشها حاکی از شکاف فزاینده بین نتانیاهو و ترامپ است و به نظر می رسد اسرائیل حتی در ایالات متحده نیز منزوی شده است. به لحاظ داخلی هم این تفاهم می تواند پیامدهای سیاسی داخلی قابل توجهی برای نتانیاهو داشته باشد و با توجه به انتخابات پیش رو، آنگونه که نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد، نتانیاهو وضع خوبی ندارد وازکسب اکثریت پارلمانی لازم برای تشکیل دولت بعدی بسیاردوراست. بعید نیست نتانیاهو برای پیروزی دراین انتخابات با ترفند جدیدی وارد صحنه شود وبا ایستادگی در مقابل متحد باقیمانده، به دنبال معرفی خود به عنوان تنها رهبری باشد که مایل به مقاومت در برابر فشارهای بین‌المللی و دفاع از اسرائیلی‌ها در برابر تهدیدات خارجی است.

 به چالش کشیدن تفاهم ایران و آمریکا و شخصترامپ و تاکید بر استقلال رای اسرائیل از آمریکا می تواند به موضوع اصلی مبارزات انتخاباتی نتانیاهو تبدیل شود؛ اقدامی که می‌تواند نتانیاهو را  یاور باشد، ولی حمایت‌های مالی و سیاسی و تسلیحاتی متحد خود را از دست دهد.

هشدار هفته گذشته جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری ایالات متحده به اسرائیل می‌تواند یکی از مهمترین اظهارات عمومی باشد که تاکنون توسط یک مقام ارشد آمریکایی در مورد رابطه ایالات متحده و اسرائیل بیان شده است.

برای دهه‌ها، رهبران آمریکا به ندرت علناً در مورد وابستگی اسرائیل به ایالات متحده صحبت می کردند. جی دی ونس این کار را کرد. ورود اختلافات واشنگتن و تل آویو به عرصه عمومی و تبدیل شدن آن به یک رویارویی آشکار سیاسی، می تواند هزینه‌های سنگینی برای اسرائیل داشته باشد. بعد ازاینکه ترامپ، درتماس‌های اخیر خود با نتانیاهو از واژه‌های تند و توهین‌آمیز استفاده کرد، ونس هم ضمن دفاع از تفاهمنامه با ایران و با اذعان به وخامت جایگاه بین  المللی اسرائیل، تعمیق انزوای دیپلماتیک و افزایش وابستگی آن به آمریکا گفت: «اگر من در کابینه دولت اسرائیل بودم، ممکن بود به تنها متحد قدرتمندی که در کل جهان برایم باقی مانده است، حمله نکنم.» و تأکید کرد که اسرائیل ناگزیر است خواسته های واشنگتن را مدنظر قرار دهد.

اظهارات ترامپ پس از نشست گروه هفت در مورد حق ایران برای غنی‌سازی اورانیوم، حفظ توان موشکی بالستیک، باز پسگری دارایی‌های بلوکه شده و حمایت از آتش بس فوری و دائمی در لبنان هم شکاف میان واشنگتن و تل‌آویو را بیشتر آشکار ساخت.

وقتی ونس اشاره کرد که تقریباً دو سوم سلاح‌های دفاعی اسرائیل توسط آمریکایی ها ساخته و تأمین مالی می شوند، واقعیتی را برجسته کرد که مقامات آمریکایی به ندرت در مورد آن صحبت کرده‌اند. در حالی که اتحاد دو طرف همچنان حیاتی است، آزادی عمل اسرائیل در منطقه به شدت به حمایت نظامی، مالی و دیپلماتیک ایالات متحده بستگی دارد. انتقاد ونس از حملات اسرائیل به بیروت در حالی که مذاکرات به پیشرفت نزدیک می شد، هم قابل توجه بود. او خاطرنشان کرد که بسیاری از کشته‌شدگان غیرنظامی بودند و اظهار داشت که چنین اقداماتی خطر تضعیف تلاش‌های دیپلماتیک گسترده‌تر را به همراه دارد.

برای دهه ها، رهبران اسرائیل با این فرض عمل می کردند که دولت های ایالات متحده در نهایت خود را با ارزیابی اسرائیل از تهدیدات منطقه‌ای همسو خواهند کرد. اظهارات ونس نشان داد که این فرض ممکن است دیگر معتبر نباشد. اظهارات او همچنین منعکس کننده یک واقعیت گسترده‌تر و آن روبرو بودن اسرائیل با انتقادات فزاینده در جهان بود. جنگ های غزه و لبنان روابط اسرائیل را با بسیاری از شرکای سنتی تیره کرده و منجر به افزایش فشار دیپلماتیک شده است. این واقعیت، فضای مانور اسرائیل را محدود کرده و وابستگی آن را به واشنگتن افزایش داده است.

تفاهم ایران و آمریکا ضربه ای سنگین به میراث سیاسی نتانیاهو وارد آورد و نشانه‌های فروپاشی تصور تل‌آویو از ائتلاف ناگسستنی اسرائیل و آمریکا وارد کرد. این تفاهم به زعم اسرائیل به بسیاری از خواسته‌های امنیتی اسرائیل بی‌توجه مانده، با آزادسازی منابع مالی ایران و رفع محاصره هرمز و بی‌توجهی به برنامه موشکی و...، می‌تواند با بازسازی توان مالی و افزایش قدرت مانور منطقه‌ای ایران، موازنه قدرت را به نفع تهران تغییر دهد و آزادی عمل اسرائیل را در منطقه با چالش جدی روبرو کند.

نتانیاهو اکنون در موقعیتی پیچیده بین فشارهای مستقیم آمریکا برای جلوگیری ازتشدید تنش در منطقه، بخصوص درلبنان مواجه است وازسوی دیگر با مخالفت بخش قابل توجهی از مردم و جریانهای سیاسی اسرائیل نسبت به توافقِ مورد حمایت رئیس جمهوری آمریکا قرار گرفته است.

به این ترتیب، نتانیاهو  که با اتکا به قدرت نظامی و اعمال خشونت گسترده، میراثی جز جنگ و جنایت و تنش در منطقه نداشت، بزرگترین بازنده تفاهم ایران و آمریکا تلقی می‌شود. تحریک ترامپ برای حمله به ایران و تصور فروپاشی نظام ظرف سه چهار روز، بزرگترین اشتباه عمر نتانیاهو بود.

طی چند دهه گذشته، نتانیاهو تمام سرمایه سیاسی خود را بر تحقق یک پیروزی قاطع تاریخی علیه ایران گذاشته بود؛ پیروزی ای که قرار بود جایگاه او را در تاریخ تثبیت و ماندگار کند. اما نتیجه، آن چیزی نبود که انتظارش را داشت.

و حال زمان آن رسیده است نتانیاهو دوران بازنشستگی سیاسی خود را پشت میله‌های زندان طی کند.