درباره مستند «پهلوانان نمیمیرند»/ تراژدی محسن
مستند بلند «پهلوانان نمیمیرند» ساخته شراره عطاری، سرنوشت تراژیک یک قهرمان ملی را ثبت کرده و از این منظر، تکاندهنده و تلخ است.
بخشی از جذابیت سینمای مستند، نمایش سوژه های خاص و ناب است، ماجراهایی ویژه و اغلب تلخ و تکان دهنده که از چشمها مغفولند یا در مرکز توجه و تمرکز قرار دارند، و میشود بر اساس آنها چندین فیلم و حتی سریال ساخت. «پهلوانان نمی میرند» ساخته شراره عطاری، این ویژگی را به تمامی دارد. فیلمساز یک سوژه منحصر به فرد در اختیار داشته و توانسته بر اساس آن یک مستند بسازد، اما امتیازهای او به عنوان کارگردان این پروژه در چه فاکتورهایی عیان شده است؟
شیوه روایت عطاری، درست است، او تا پایان فیلم چهره قهرمانش را روشن نمی کند، فیلم را از پایان ماجرای یک قهرمان آغاز می کند. از جستجویی ساده در شهر بروجرد و پرسیدن نام یک کشتی گیر بلندآوازه: محسن قاسمی را می شناسید؟ مردم شهر او را به یاد ندارند، فیلم شروع می شود و ما محسن را از زبان خانواده و دوستانش می شناسیم، عکس ها، جوانی خوش چهره را به ما معرفی می کنند که خیلی زود به عنوان یک پدیده، پا از شهرش فراتر می گذارد و به آسیا و رقابت های جهانی کشتی می رسد.
در ذهن ما، محسنِ جوانِ زیبا ساخته می شود، به نیمه فیلم که رسیدیم، فیلمساز ما را وارد بحران میکند و گرفتاری محسن را عیان میکند، فیلم به دامن تلخی می افتد، تماشاگر تحت تاثیر قرار می گیرد، دایره گفتگوکنندگان بزرگتر می شود و چهره ها از راه می رسند. با نمایش تصاویر دوربین مداربسته، تحمل فیلم سخت می شود. این یک تراژدی کامل است که به سادگی نمی توان بر آن چشم بست، فیلم به یک ربع پایانی می رسد که سیمای محسن را می بینیم، روی تخت، اما هنوز جوان ما موهایی که سفید نشده. محسن به سالمندی نمی رسد. پایان فیلم، در سیاهی است، دور از نمای دسته عزاداران و چهره معصوم محسن پشت پنجره، فیلمساز درباره بعضی شخصیت های فیلمش اطلاعاتی به بیننده می دهد و این، رنج را بیشتر می کند.
«پهلوانان نمی میرند» یک فیلم ورزشی است، یک فیلم هشداردهنده درباره شهرت، انسان و تنهایی. فیلمی درباره مرگ ستارهها، در حالی که همه چیز زیبا و درخشان به نظر می رسد، در گفتگوها، با پزشک محسن یا علیرضا دبیر و محمدرضا طالقانی نکاتی مطرح می شود، اما همه در حد پرسش و نقد باقی می ماند، بیننده آرزو می کند کاش فیلم به دست مدیران ورزشی برسد، به دست آنها که مرگ استعدادها را نادیده میگیرند.
فیلم شراره عطاری می توانست نامی متفاوت تر داشته باشد، این نام اگر چه به موضوع و مضمون فیلم اشاره دارد، اما تداعی کننده سریال حسن فتحی است، از این منظر نامی متفاوت می توانست برای این مستند جذابتر باشد، حضور آتیلا پسیانی مقابل دوربین هم جز یک عامل جذاب برای جلب بیننده کارکردی ندارد، سوال ها را مثل دیگر گفتگوهای فیلم، کارگردان می توانست بپرسد. کاش «پهلوانان نمیمیرند» از تلویزیون پخش می شد، فیلمی که خانواده ها و ورزشکاران و مدیران باید آن را تماشا کنند، اگر چه تحمل فیلم تا پایان ساده نیست، اما «پهلوانان نمی میرند» از آن دست مستندهایی است که امتیازهایش بیشتر از کاستی هایش است، و دیده شدن آن و تلنگری که به تماشاگر میزند، تا مدتها تماشاگر را رها نمی کند.
«پهلوانان نمی میرند» در سینماهای هنر و تجربه اکران شده است.
