چالش روانی تیم ملی در جام جهانی؛ از انسجام تا فروپاشی

نقطه قوت اصلی تیم، انسجام گروهی بالای آن است. بازیکنان اغلب به عنوان یک واحد منسجم عمل می‌کنند؛ که ریشه در فرهنگ وطن‌پرستی، غیرت ملی و تفکرات بنیادین دارد. این انسجام در فاز دفاعی تأثیر مثبت می‌گذارد، اما گاهی در لحظات حساس حمله یا هنگام خستگی ذهنی تضعیف می‌شود و خلاقیت جمعی کاهش می‌یابد.

اما نقطه ضعف بزرگ تیم ملی فوتبال کشورمان نه در مهارت‌های ورزشی بلکه در مهارت‌های روانشناختی نهفته است. برخلاف تصور رایج، تیم ملی پس از دریافت گل دچار فروپاشی روانی می‌شود. بازیکنان به سرعت اعتمادبه‌نفس خود را از دست می‌دهند و زمان زیادی برای بازگشت به حالت اولیه نیاز دارند. این ضعف در مسابقات جام جهانی بارها دیده شده و منجر به دریافت گل‌های بعدی یا از دست دادن کنترل بازی شده است.

فشار سنگین نمایندگی یک ملت به ویژه در شرایط کنونی می‌تواند موجب اضطراب رقابتی قابل توجهی در بازیکنان شود. این پدیده در نیمه دوم یا دقایق پایانی بیشتر خود را نشان می‌دهد و منجر به تصمیم‌گیری محتاطانه، کاهش در دقت پاس‌ها و خستگی روانی برمی‌گردد و حفظ ثبات ذهنی در طول بازی را به چالش می‌کشاند.

این درحالی است که، انگیزش بازیکنان عمدتا درونی است، عشق به فوتبال و غرور ملی به آن‌ها کمک می‌کند تا بجنگند اما اعتماد به نفس هجومی اغلب نوسان دارد و در مقابل تیم‌های قوی‌تر به سرعت افت می‌کند. در این بین، نقش رهبری مربی و کاپیتان در بازسازی روانی در به دست آوردن اعتماد به نفس پس از دریافت گل‌ها بسیار تعیین کننده است. از این رو، خستگی روانی، بازگشت سریع به حالت اولیه روانی، پس از دریافت گل و مدیریت هیجانات جمعی و خودکوچک‌بینی در مقابل تیم‌های صاحب نام در فوتبال از مهم‌ترین موانع هستند که می¬تواند در شکست تیم ملی تاثیرگذار باشد.

راهکار مشخص تقویت منظم ابعاد روان‌شناختی با کمک متخصصان روانشناسی ورزشی است. تمرین ابزارها و مهارت‌های ذهنی می‌تواند به تیم کمک کند تا در جام جهانی ۲۰۲۶ عملکرد پایدارتری داشته باشند. تیم ملی با پتانسیل موجود و جنگندگی بالا، اگر روی این ضعف‌های ذهنی سرمایه‌گذاری کند، نتایج به مراتب بهتری کسب خواهد کرد.

حسن غرایاق زندی

روانشناس ورزشی