دفاع عزتمندانه؛ مذاکرات شجاعانه

آرمان امروز در گزارشی نوشت:

در روزهای اخیر، طرح هم‌زمان دو مفهوم «دفاع عزتمندانه» و «مذاکرات شجاعانه» در فضای سیاسی کشور مورد توجه قرار گرفته است؛ مفاهیمی که به‌عنوان دو رویکرد مکمل در مسیر تأمین منافع ملی و حفظ استقلال کشور مطرح می‌شوند.

در چارچوب «دفاع عزتمندانه»، تأکید بر آن است که کشور با حفظ عزت و اقتدار از منافع خود دفاع کرده و در برابر تهدیدها، نه تسلیم می‌شود و نه از اصول خود کوتاه می‌آید. بر این اساس، هر اقدام لازم برای صیانت از تمامیت ارضی و منافع ملی، در دستور کار قرار می‌گیرد و این رویکرد به‌عنوان یکی از استراتژی‌های کلیدی در مواجهه با چالش‌ها تعریف می‌شود.

در مقابل، «مذاکرات شجاعانه» نیز به معنای طرح صریح و قاطع مواضع و مطالبات در عرصه دیپلماسی است؛ رویکردی که هدف آن دستیابی به دستاوردهای ملموس و تأمین حقوق کشور از مسیر گفت‌وگو است. در این چارچوب، صلح نیز به‌عنوان یکی از اشکال دفاع عاقلانه از کشور تلقی می‌شود و تلاش برای رسیدن به توافقی پایدار، بخشی از همین راهبرد به شمار می‌آید.

بر این اساس، پیگیری هم‌زمان این دو مسیر، با هدف ایجاد گشایش در حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی و نیز کاهش خطرات و تهدیدهای خارجی دنبال می‌شود. در واقع، این دو رویکرد در یک رابطه متقابل و مکمل، هم در میدان و هم در عرصه دیپلماسی به کار گرفته می‌شوند تا ضمن دفاع مؤثر از کشور، طرف مقابل نیز به احترام به حقوق، استقلال و تمامیت ارضی ایران وادار شود.

در این میان، یکی از مهم‌ترین مؤلفه‌های تقویت‌کننده این راهبرد، اتکا به ظرفیت‌های درونی کشور ارزیابی می‌شود؛ ظرفیتی که نه‌تنها در قدرت سخت، بلکه در فرهنگ، هویت و خودباوری ملی ریشه دارد. این سرمایه اجتماعی و فرهنگی، در بزنگاه‌های مختلف نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کرده و می‌تواند در هر دو عرصه «دفاع عزتمندانه» و «مذاکرات شجاعانه» به‌عنوان پشتوانه‌ای مؤثر عمل کند.

در مجموع، ترکیب این دو رویکرد، تلاشی برای ایجاد توازن میان میدان و دیپلماسی و بهره‌گیری از همه ابزارهای موجود به‌منظور تأمین منافع ملی، دفع تهدیدها و حرکت به‌سوی ثبات و پیشرفت ارزیابی می‌شود.

در شرایطی که هم‌زمان دو رویکرد «دفاع عزتمندانه» و «مذاکرات شجاعانه» در ادبیات سیاسی کشور برجسته شده، یک استاد دانشگاه در گفت‌وگو با روزنامه آرمان امروز، بر ضرورت هم‌افزایی این دو مسیر برای تأمین منافع ملی تأکید کرد.

محمدرضا محمدی با اشاره به اهمیت مفهوم «دفاع عزتمندانه» اظهار داشت: دفاع از کشور زمانی معنا پیدا می‌کند که مبتنی بر حفظ عزت، استقلال و تمامیت ارضی باشد. در چنین چارچوبی، نه‌تنها عقب‌نشینی از اصول موضوعیت ندارد، بلکه استفاده از همه ظرفیت‌ها برای صیانت از کشور به‌عنوان یک الزام راهبردی مطرح می‌شود.

وی در ادامه با تبیین مفهوم «مذاکرات شجاعانه» افزود: در عرصه دیپلماسی نیز شجاعت به معنای بیان صریح مطالبات و پیگیری حقوق کشور بدون انفعال است. مذاکره زمانی کارآمد خواهد بود که از موضع قدرت و با اتکا به پشتوانه‌های ملی انجام شود و بتواند دستاوردهای ملموسی برای کشور به همراه داشته باشد.

این استاد دانشگاه با اشاره به پیوند میان این دو رویکرد خاطرنشان کرد: دفاع و مذاکره نه در تقابل، بلکه در تکمیل یکدیگر تعریف می‌شوند. به بیان دیگر، میدان و دیپلماسی در یک رابطه متقابل قرار دارند و هر یک می‌تواند دیگری را تقویت کند. اداره صحیح میدان، قدرت چانه‌زنی در دیپلماسی را افزایش می‌دهد و در مقابل، موفقیت در مذاکرات می‌تواند هزینه‌های تقابل را کاهش دهد.

محمدی همچنین با تأکید بر نقش صلح به‌عنوان یکی از اشکال دفاع عاقلانه تصریح کرد: دستیابی به یک توافق پایدار، در واقع بخشی از راهبرد دفاعی کشور محسوب می‌شود؛ چراکه می‌تواند ضمن کاهش تهدیدها، زمینه را برای گشایش‌های اقتصادی و اجتماعی فراهم کند.

وی در بخش دیگری از سخنان خود، مهم‌ترین پشتوانه این راهبرد را ظرفیت‌های درونی کشور دانست و گفت: فرهنگ، هویت و خودباوری ملی نیز نقش تعیین‌کننده‌ای دارند. این سرمایه اجتماعی در بزنگاه‌های مختلف می‌تواند به‌عنوان عامل تقویت‌کننده هم در عرصه دفاع و هم در حوزه مذاکرات عمل کند.

این استاد دانشگاه در پایان تأکید کرد: ترکیب «دفاع عزتمندانه» و «مذاکرات شجاعانه» می‌تواند به ایجاد توازن میان اقتدار میدانی و عقلانیت دیپلماتیک منجر شود و در نهایت، کشور را در مسیر تأمین منافع ملی، کاهش تهدیدها و دستیابی به ثبات پایدار قرار دهد.