واکنش یک حقوقدان به تهدید آشکار ترامپ و بازگرداندن ایران به «عصر حجر»
حقوقدان و کارشناس سیاست خارجی نوشت؛ تهدید آشکار به «بمباران ایران تا عصر حجر» و نابودی نیروگاههای برق، که برای بقا و زندگی غیرنظامیان حیاتی هستند، یک عمل یا تهدید خشونت غیرقانونی است که هدف اصلی آن ایجاد ترس در میان جمعیت غیرنظامی است.
رضا نصری، حقوقدان و کارشناس سیاست خارجی، در شبکه اجتماعی ایکس نوشت:
جناب آقای دبیرکل،
در تاریخ ۱ آوریل ۲۰۲۶، در جریان سخنرانی در کاخ سفید دربارهٔ «عملیات خشم حماسی»، رئیسجمهور دونالد ترامپ بهطور علنی اعلام کرد ایالات متحده به اهداف اصلی نظامی خود علیه ایران دست یافته یا «بهزودی به تکمیل آنها نزدیک خواهد شد»، از جمله نابودی توانمندیهای هستهای ایران، زرادخانه و تأسیسات تولید موشکهای بالستیک، نیروی دریایی و زیرساختهای مرتبط.
با این حال، در همان اظهارات، او بهطور صریح تهدید کرد «[ایران] را طی دو تا سه هفته آینده به شدت هدف قرار خواهد داد»، آنها را «عصر حجر بازخواهد گرداند، جایی که متعلق به آن هستند» و «هر یک از نیروگاههای برق آنها … را بسیار شدید و احتمالاً همزمان مورد حمله قرار خواهد داد».
این اظهارات مشمول حمایت آزادی بیان سیاسی نمیشوند. آنها شاهد مستقیم و عمومی بر وجود نیت کیفری (mens rea) برای ارتکاب جنایات جنگی طبق حقوق عرفی بینالمللی بشردوستانه و اساسنامه رم دادگاه کیفری بینالمللی هستند. این اظهارات باید فوراً و بدون هیچ گونه تردید محکوم شوند.
موارد زیر این مدعا را تأیید میکند:
۱- اذعان خود سخنگو مبنی بر اینکه اهداف نظامی پیشتر محقق شده یا «بهزودی در مسیر تحقق» هستند، هر ادعایی دربارهٔ ضرورت نظامی ادامهدار را نقض میکند. بنابراین، حملات این اصول اساسی را نقض خواهد کرد که استفاده از زور تنها زمانی مجاز است که مزیت نظامی مشخصی در زمان حمله وجود داشته باشد (پروتکل الحاقی یکم، ماده ۵۲(۲)؛ حقوق عرفی بشردوستانه).
۲- تهدید آشکار به «بمباران ایران تا عصر حجر» و نابودی نیروگاههای برق، که برای بقا و زندگی غیرنظامیان حیاتی هستند، یک عمل یا تهدید خشونت غیرقانونی است که هدف اصلی آن ایجاد ترس در میان جمعیت غیرنظامی است (پروتکل الحاقی یکم، ماده ۵۱(۲)؛ اساسنامه رم، ماده ۸(۲)(ب)(i) و (ii)).
۳- این اظهارات نشاندهندهٔ نیت قبلی (a priori intent) برای انجام حملات نامتناسب و غیرمتمایز است، با علم به اینکه آسیب گسترده به غیرنظامیان آشکارا بیش از هر مزیت نظامی باقیمانده خواهد بود (اساسنامه رم، ماده ۸(۲)(ب)(iv)).
۴- طبق اصل مسئولیت فرماندهی عالی (superior command responsibility)، رئیسجمهور دونالد ج. ترامپ و وزیر جنگ پیتر برایان هگزت شخصاً مسئول هرگونه جنایت جنگی پس از این تهدیدات خواهند بود. اظهارات خود آنها هیچ دفاعی مبنی جهل یا ضرورت قانونی باقی نمیگذارد. این اظهارات روزی به عنوان ضمیمه A در هر پروندهٔ کیفری بینالمللی یا ملی آینده مورد استفاده قرار خواهند گرفت.
سازمان ملل متحد دقیقاً برای جلوگیری از چنین تهدیداتی علیه صلح و امنیت بینالمللی و برای حمایت از اجرای حقوق بینالملل بشردوستانه تأسیس شده است. سکوت یا ابهام در مواجهه با این تهدیدات عمومی، اعتبار کل نظام چندجانبه را تضعیف خواهد کرد.
بنابراین از جنابعالی، آقای دبیرکل، و مقامات ذکر شده در رونوشت این نامه درخواست میشود:
فوراً و علناً این تهدیدات را به عنوان نقض کنوانسیونهای ژنو و اساسنامه رم محکوم نمایید؛
- بدون تأخیر موضوع را برای بررسی مقدماتی به دادستان دادگاه کیفری بینالمللی ارجاع دهید؛
- جلسه فوری شورای امنیت را برای بررسی خطر قریبالوقوع جنایات جنگی برگزار کنید؛
- دستور دهید دفتر کمیسر عالی حقوق بشر و صلیب سرخ بینالمللی گزارشها و ارزیابیهای حقوقی رسمی صادر کنند؛ و
- هر اقدام لازم دیگر طبق منشور سازمان ملل و حقوق بینالملل برای جلوگیری از این جنایات و حفاظت از جمعیت غیرنظامی ایران اتخاذ شود.
تاریخ نشان خواهد داد که آیا جامعه بینالمللی با سرعت و وضوح اخلاقی لازم اقدام کرده است یا خیر. سخنان بیانشده در اول آوریل ۲۰۲۶ اکنون جزئی از اسناد ثبتشده هستند و نباید اجازه داده شود که مقدمهای بر فجایع آینده باشند.
رونوشت:
-دبیرکل سازمان ملل متحد
-دادستان دادگاه کیفری بینالمللی، کریم آ. آ. خان
- دفتر کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل (ولکر ترک)
-کمیته بینالمللی صلیب سرخ
-شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد
