دورخیز بلند برای ترک مخاصمات
دور سوم مذاکرات ایران و امریکا از روز پنجشنبه در شرایطی آغاز شد که تا قبل از صحبتهای دوطرف اخبار ضد و نقیضی در خصوص درونمای مذاکرات شنیده میشود
روزنامه اعتماد در گزارشی نوشت:
دور سوم مذاکرات ایران و امریکا از روز پنجشنبه در شرایطی آغاز شد که تا قبل از صحبتهای دوطرف اخبار ضد و نقیضی در خصوص درونمای مذاکرات شنیده میشود. روایتهای مختلفی که هر کدام از آنها از زاویهای خاص به موضوع پرداخته شده است. «سیدعباس عراقچی» وزیر امور خارجه کشورمان اما روز جمعه در پیامی که شبکه اجتماعی «ایکس» منتشر کرد، توضیحاتی درباره دوم سوم مذاکرات میان ایران و امریکا ارایه کرد. عراقچی در این پیام اعلام کرد: «پیشرفت بیشتری در تعامل دیپلماتیک ما با ایالات متحده حاصل شده است.»وی با تاکید بر اینکه «این دور از مذاکرات، فشردهترین مرحله تاکنون بود»، افزود: «این گفتوگوها با این درک متقابل به پایان رسید که در خصوص موضوعات اساسی برای هرگونه توافق، از جمله لغو تحریمها و گامهای مرتبط با حوزه هستهای، بهصورت جزئیتر و دقیقتر به رایزنیها ادامه خواهیم داد.»رییس دستگاه دیپلماسی ایران با اشاره به مذاکرات هیاتهای فنی در روز دوشنبه، عنوان کرد: «به موازات مسیر سیاسی، تیمهای فنی در روزهای آتی در وین گرد هم خواهند آمد. ماموریت آنها به همان اندازه ماموریت ما حیاتی و مهم است.»وی در انتها تاکید کرد: «از عمان بابت میانجیگریهای مستمر و موثرش قدردانی میکنیم و مراتب سپاس خود را از سوییس برای میزبانی دور دیگری از مذاکرات ابراز میداریم.» فعالان سیاسی پس از پایان دور سوم مذاکرات به استقبال این گفتوگوها رفته و اعلام میکنند، همه باید تلاش کنند کشور از جنگ و تنازع دور بماند. این دست از تحلیلگران خطاب به نظام سیاسی پیشنهاد میکنند همزمان با انجام مذاکرات بیرونی، اصلاحات در درون را نیز مد نظر قرار دهد. علی صوفی و فعال سیاسی اصلاحطلب و حسین کنعانیمقدم فعال سیاسی اصولگرا در گفتوگو با «اعتماد»، تحلیلی از دور سوم مذاکرات و بایدها و نبایدهای آن ارایه کردهاند.
علی صوفی: بهترین راه برای ترک مخاصمه با امریکا مذاکره است
علی صوفی فعال سیاسی اصلاحطلب در گفتوگو با «اعتماد» در ارزیابی دور دوم مذاکرات و دستاوردهایی که ایران از خلال گفتوگو میتواند برداشت کند، میگوید: «بهنظر من بهترین راه برای ترک مخاصمه با امریکا و خروج از این بنبست بینالمللی که برای ما ایجاد شده، همین مذاکره است. چون بدیل مذاکرات میشود جنگ. دیگر این وضعیت «نه جنگ نه مذاکره» نه برای ما قابل تحمل است و نه امریکاییها میتوانند آن را ادامه بدهند. بالاخره آنها میخواهند کاری بکنند. از نظر من مذاکره بهترین راه بود. با همه بدبینیهایی که نسبت به مذاکره وجود داشت، به ویژه با توجه به تجربه مذاکره قبلی که وسط گفتوگو به حمله امریکا منجر شد، اما با این حال، الان میبینیم عباس عراقچی که برخی افراد و تحلیلگران اعلام میکردند بیش از اندازه رفتارهای احتیاطآمیز دارد، این روزها به بهترین شکل سکان هدایت ساختار دیپلماسی را به دست گرفته است. وزیر خارجه ایران پس از دور سوم رسما اعلام کرد از پیشرفت مذاکرات رضایت دارد و به نظر میرسد که به زودی بتوانند به نتیجه خوبی دست پیدا کنند.» او ادامه میدهد: « برداشت من این است که اگر خدا بخواهد، این دور از مذاکرات میتواند به نتیجه برسد؛ هرچند ممکن است مذاکرات دو بخش داشته باشد. یک بخش، بخش هستهای است که الان دارد خوب پیش میرود. بخش دوم مربوط به موضوعات مصلحتی و مسائل دیگر است که احتمالا بعدا ناچار میشویم دوباره مذاکرات را ادامه بدهیم.»
وی در ادامه، به پیوند مذاکرات خارجی با شرایط داخلی اشاره کرد و میگوید: «در عرصه داخلی هم گفته میشود بعد از توافق در بیرون، باید در داخل هم اصلاحاتی مدنظر قرار بگیرد. من معتقدم این موضوع فوقالعاده اهمیت دارد. وضعیت فعلی به هیچوجه قابل ادامه نیست. ادامه این شرایط غیرممکن است. مردم نیازمند اصلاح و بهبود شرایط هستند. من خودم در جامعه حضور دارم، در کوچه و بازار با مردم صحبت میکنم. مردم صریح میگویند که به خاک سیاه نشستهاند. معیشت مردم از بین رفته و این وضعیت نمیتواند ادامه پیدا کند.»
او با مقایسه شرایط فعلی با سالهای نخست پس از انقلاب یادآور میشود: «اگر وضع موجود را با وضعی که در زمان امام داشتیم مقایسه کنیم، میبینیم که بعد از رحلت امام، برخی انحرافات شروع شد. دو انحراف عمده به وجود آمد. یکی آسیب دیدن حق حاکمیت مردم بر سرنوشتشان بود که با نظارت استصوابی از میان رفت. دومی هم معیشت مردم بود؛ سفره مردم روز به روز کوچکتر شد. این دو مساله امروز باید حتما حل شود؛ هم مساله اقتصادی و هم مساله اختیار و احترام به رأی و حق انتخاب مردم. بدون حل این دو، هیچ اصلاح پایداری اتفاق نمیافتد.»
صوفی درباره مسیرهای پیشِ رو میگوید:« به نظر من 3 راه بیشتر وجود ندارد. راه اول براندازی و انقلاب است که نتیجهاش مشخص است و هیچ انسان عاقلی، آن هم بعد از تجربه یک انقلاب، بهدنبال آن نمیرود. راه دوم، پیشنهادهایی مثل تشکیل مجلس موسسان و تغییر بنیادین نظام است که حاکمیت به هیچوجه به آن تن نخواهد داد. اما راه سوم، که به نظر من تنها راه ممکن است، بازگشت به ریشههاست؛ یعنی بازگشت به قبل از سال ۸۸، بازگشت به دوره امام. اگر تمام انحرافاتی که پیش آمده - از جمله نظارت استصوابی و ... جمع شود، میتوان اصلاحات جامعی انجام داد.این اصلاحات باید با حفظ جمهوری اسلامی انجام شود. قانون اساسی که قرآن نیست؛ میشود دربارهاش بازنگری کرد، میشود اصلاحش کرد و تغییراتی در شاکله نظام ایجاد کرد تا نظم و تعادل به کشور بازگردد. به نظر من، در درجه اول باید به همان دوره امام بازگردیم. اگر این اتفاق بیفتد، میتوان امیدوار بود که بهترین شرایط برای کشور ایجاد شود.»
کنعانیمقدم: مذاکرات ایران و امریکا
وارد فاز فنی شده است؛ امریکا چند سناریو را همزمان دنبال میکند
حسین کنعانی مقدم فعال سیاسی اصولگرا با اشاره به پایان دور سوم گفتوگوهای ایران و امریکا در ژنو میگوید: « روند مذاکرات «در بستر مناسب» پیش میرود و حتی نشانههایی از رویکرد مثبت دیده میشود. او با بیان اینکه تیم مذاکرهکننده ایران برخی موانع مربوط به «فهم مشترک» درباره تحریمها و موضوع هستهای را پشت سر گذاشته، افزود: گفتوگوها اکنون وارد مرحله فنی شده و قرار است کارشناسان ایران در ژنو با آژانس نیز رایزنیهایی داشته باشند.
کنعانیمقدم با اشاره به فضای رسانهای پیرامون گفتوگوهای ژنو میگوید: « در حالی که اخبار ضدونقیضی در رسانههای مختلف منتشر میشود، آنچه از مجاری رسمی وزارت امور خارجه مخابره میشود نشان میدهد مذاکرات در مسیر طبیعی خود قرار دارد. خوشبختانه تیم مذاکرهکننده ما توانسته خیلی از موانعی که بوده در رابطه با فهم مشترک در رابطه با بحث تحریمها و مسائل هستهای را جلو ببرد» و افزود: «الان وارد بحثهای فنی شدهاند.کارشناسان ما دوشنبه در ژنو با آژانس مذاکره خواهند کرد» و افزود: «احتمالا به یک توافقی در رابطه با بحث مسائل هستهای خواهند رسید.همزمان با پیگیری مسیر دیپلماسی، ضرورت حفظ آمادگیهای دفاعی نیز موضوعی جدی است و افزود هماهنگی میان سطوح تصمیمگیری و اجرایی در کشور باید استمرار داشته باشد.»
این فعال سیاسی سپس با مرور تجربههای پیشین، چند سناریو را درباره رفتار امریکا در قبال مذاکرات محتمل دانسته و یادآور میشود: « یکی از سناریوها این است که امریکاییها برای تکمیل آرایش و تمرکز نیروهای خود در منطقه «وقتکشی» کنند و افزود: آنان ممکن است با ادامه مذاکرات و شکلدهی به یک چارچوب گفتوگویی، زمان بخرند تا امکانات و ظرفیتهای خود را در منطقه کامل کنند و در صورت شکلگیری درگیری، آمادگی لازم را داشته باشند.سناریوی دوم مرتبط با شرایط داخلی امریکا است. با توجه به وضعیت نه چندان مناسبی که ترامپ در داخل امریکا دارد، ممکن است واشنگتن بهدنبال یک «توافق حداقلی» باشد. وی افزود: هدف این رویکرد میتواند آن باشد که امریکا در داخل، «شیپور پیروزی» را به صدا درآورد و چنین القا کند که ایران را وادار به عقبنشینی کرده است. وی گفت: امریکاییها ممکن است به حداقلها رضایت دهند تا موضوع را به عنوان یک دستاورد سیاسی مصرف کنند و افزود: آنها به کارت بردی نیاز دارند که بتوانند آن را در فضای سیاسی و انتخاباتی امریکا ارایه کنند.
وی در بیان سناریوی سوم گفت تیم تصمیمگیر امریکایی ممکن است تلاش کنند افکار عمومی امریکا و همچنین کنگره را به این جمعبندی برسانند که ایران به شرایط موردنظر واشنگتن توجه نکرده و باید به عنوان «تهدید امنیتی» تلقی شود. وی افزود: در چنین حالتی ممکن است سیاست «ایرانهراسی» تشدید شود تا زمینه برای گرفتن مجوز اقدام نظامی- even محدود- فراهم شود. کنعانیمقدم گفت: در این چارچوب، ترامپ میتواند با یک عملیات محدود، خود را پیروز منطقه معرفی کند و سپس بهزعم او از منطقه خارج شود.
کنعانیمقدم در ادامه به سناریوی دیگری نیز اشاره کرد و گفت ممکن است امریکا به سمت «توافق موقت» برود و پس از ایجاد محدودیتها و تثبیت برخی چارچوبها، تمرکز میدانی خود را به نقطه دیگری منتقل کند. وی افزود: از نگاه او، یکی از احتمالات این است که امریکا بخواهد بخشی از امکاناتی را که به منطقه آورده، به سمت پروندههای دیگری از جمله افغانستان و پاکستان جهتدهی کند. وی گفت: در این سناریو، واشنگتن ممکن است برای بازتعریف حضور خود در افغانستان تلاش کند و افزود: آنها به دنبال جبران تصویری هستند که پس از خروج از افغانستان در افکار عمومی شکل گرفت.
این فعال سیاسی در جمعبندی ارزیابی خود از وضعیت داخلی ایران گفت تا اینجا وزارت امور خارجه، تیم مذاکرهکننده و شورای عالی امنیت ملی در چارچوب اختیارات قانونی و با محوریت منافع ملی توانستهاند «دیپلماسی را با میدان هماهنگ جلو ببرند». وی افزود: تداوم این مسیر وابسته به اتفاقاتی است که در مراحل بعدی رخ خواهد داد و باید دید روند گفتوگوها به چه سمت و سویی میرود.
