روز سرنوشتساز دیپلماسی؛ دود سفید از ژنو بلند میشود؟
امروز پنجشنبه، یکی از سرنوشتسازترین روزهای تاریخ دیپلماسی ایران رقم میخورد.
آرمان امروز در گزارشی نوشت:
امروز پنجشنبه، یکی از سرنوشتسازترین روزهای تاریخ دیپلماسی ایران رقم میخورد.
در شهر ژنو، جایی که بارها شاهد پیچیدهترین مذاکرات هستهای جهان بوده، هیأت ایرانی به رهبری عباس عراقچی، وزیر امور خارجه، رو در روی استیو ویتکاف، فرستاده ویژه آمریکا و جرد کوشنر، داماد و مشاور نزدیک دونالد ترامپ، قرار خواهد گرفت.
این دیدار، سومین دور از مذاکرات با میانجیگری عمان است که از اوایل سال ۲۰۲۶ آغاز شده و اکنون به نقطهای حساس و تعیینکننده رسیده است.
فشارها از هر سو افزایش یافته. آمریکا ناو هواپیمابر دوم خود را به منطقه اعزام کرده، پایگاههای نظامیاش را تقویت کرده و همزمان ترامپ تأکید کرده که ترجیحش دیپلماسی است اما «خط قرمز» او غنیسازی صفر است.
از سوی دیگر، ایران با وجود تحریمهای فلجکننده و تهدید نظامی، بر حق غنیسازی صلحآمیز تأکید دارد و عراقچی بارها گفته که توافق در دسترس است اما تنها اگر دیپلماسی اولویت یابد.
رئیسجمهور پزشکیان هم از «چشمانداز خوب» سخن گفته و هیأت ایرانی با امیدواری اما هوشیاری، راهی ژنو شده است.
این مذاکرات دیگر یک گفتوگوی معمولی نیست؛ آخرین پنجره واقعی برای جلوگیری از رویارویی مستقیم نظامی به شمار میرود.
اگر امروز توافقی حاصل نشود، احتمال تشدید تنشها، تحریمهای جدید، یا حتی اقدام نظامی که برخی رسانههای غربی آن را «در آستانه تصمیمگیری» توصیف میکنند به شدت بالا میرود.
جهان میداند که ایران در آستانه توانایی فنی ساخت سلاح هستهای قرار ندارد و تهران همواره تأکید کرده برنامهاش صلحآمیز است و آمریکا مصمم است این مسیر را مسدود کند. اما زمان تنگ است؛ تنها چند هفته یا شاید چند روز تا نقطه بیبازگشت باقی مانده است.
طرفین باید امروز نشان دهند که میتوانند فراتر از مواضع حداکثری حرکت کنند. ایران میتواند با پیشنهادهای عملی مانند انتقال بخشی از اورانیوم غنیشده، رقیقسازی ذخایر، یا حتی ایجاد کنسرسیوم منطقهای غنیسازی، اعتمادسازی کند و در مقابل، آمریکا باید تحریمها را بهصورت مرحلهای و قابلبرگشتناپذیر لغو کند، حق غنیسازی محدود را به رسمیت بشناسد و تضمین امنیتی واقعی بدهد.
توافق احتمالی شاید بهتر از برجام ۲۰۱۵ باشد؛ با پوشش گستردهتر مسائل، نظارت قویتر و منافع اقتصادی ملموستر برای مردم ایران.
عراقچی گفته آماده است هر زمان لازم باشد در ژنو بماند تا نتیجه بگیرد. این نشاندهنده جدیت تهران است.
از سوی دیگر، حضور همزمان ویتکاف و کوشنر، دو چهره نزدیک به ترامپ، یعنی تصمیمگیری نهایی در بالاترین سطح آمریکا گرفته میشود.
اگر این دو، امروز به نتیجه برسند، میتواند دریچهای به صلح نسبی در خاورمیانه باز کند؛ تنشها کاهش یابد، اقتصاد ایران نفس بکشد و خطر جنگ بزرگتر دور شود.
اما اگر شکست بخورند، پیامدهایش فراتر از دو کشور خواهد بود: بیثباتی منطقهای، افزایش قیمت انرژی، مهاجرتهای گستردهترو شاید درگیری نظامی که هیچکس برنده واقعی آن نیست.
تاریخ قضاوت خواهد کرد که آیا دیپلماتها امروز شجاعت عبور از خطوط قرمز را داشتند یا نه.
این پنجشنبه فقط یک روز نیست؛ نقطه عطفی است که میتواند مسیر آینده ایران، آمریکا و کل خاورمیانه را برای دههها تغییر دهد.
جهان منتظر است ببیند آیا عقلانیت و مصلحت مشترک پیروز میشود یا باز هم ایدئولوژی و بیاعتمادی غالب خواهد شد. احتمال دارد امروز صدای دیپلماسی در ژنو بلندتر از صدای جنگطلبان باشد و توافقی عادلانه و پایدار به دست آید. این آخرین فرصت واقعی است؛ نباید آن را از دست داد.
