پایان کار پیاتزا در ایران؛ والیبال در دام مربیان سفارشی نیفتد!
فدراسیون والیبال در آستانه یکی از مهمترین تصمیمهای سالهای اخیر قرار گرفته است؛ تصمیمی که میتواند مسیر تیم ملی تا المپیک ۲۰۲۸ لسآنجلس را تحت تأثیر قرار دهد. پایان همکاری با روبرتو پیاتزا، حالا پرسش مهمی را پیش روی میلاد تقوی قرار داده است: چه کسی قرار است مأموریت نیمهتمام والیبال ایران برای بازگشت به المپیک را دنبال کند؟
پرونده همکاری روبرتو پیاتزا با والیبال ایران بسته شد. پس از پایان دوره دوساله قرارداد سرمربی ایتالیایی و برگزاری جلسات متعدد برای بررسی ادامه همکاری، فدراسیون والیبال با نظر هیأترئیسه تصمیم گرفت قرارداد او را تمدید نکند؛ تصمیمی که ظاهراً بیش از آنکه به نتایج مقطعی تیم ملی مربوط باشد، ریشه در اختلاف بر سر چارچوب همکاری در دوره جدید دارد.
پیاتزا که در دیماه ۱۴۰۳ هدایت تیم ملی والیبال ایران را برعهده گرفت، با قراردادی دوساله و امکان تمدید برای دو سال دیگر به ایران آمد. با این حال، ادامه همکاری از ابتدا مشروط به تأیید فدراسیون بود؛ شرطی که در پایان دوره نخست قرارداد به مرحله تصمیمگیری رسید و در نهایت به جدایی دو طرف منجر شد.
اختلاف بر سر زمان؛ مسئلهای فراتر از یک قرارداد
یکی از مهمترین محورهای مذاکرات فدراسیون با پیاتزا، میزان حضور و زمان اختصاصیافته به تیم ملی بود. فدراسیون خواهان آن بود که سرمربی زودتر از بازیکنان لژیونر در ایران حاضر شود و نظارت مستقیمتری بر روند آمادهسازی ملیپوشان داشته باشد.
اما قرارداد چهار ساله پیاتزا با یک باشگاه لهستانی، محدودیتهایی را برای تحقق این خواسته ایجاد میکرد. در چنین شرایطی، فدراسیون ترجیح داد بهجای ادامه همکاری با مربیای که امکان حضور مستمر مورد انتظار را نداشت، به دنبال گزینهای باشد که بتواند زمان بیشتری را در اختیار تیم ملی قرار دهد.
این تصمیم در شرایطی گرفته شد که والیبال ایران برای دو فصل پیشرو، برنامهای حساس و سرنوشتساز در مسیر کسب سهمیه المپیک ۲۰۲۸ دارد و طبیعتاً انتخاب سرمربی جدید نمیتواند صرفاً یک جابهجایی معمولی روی نیمکت باشد.
کارنامه پیاتزا؛ از امیدواری تا پرسشهای بیپاسخ
پیاتزا در دو سال حضورش روی نیمکت تیم ملی ایران، فراز و نشیبهای مختلفی را تجربه کرد. ناکامی در کسب سهمیه المپیک و نتایج نهچندان رضایتبخش در برخی رقابتهای مهم، از جمله نقاط قابل بحث دوران حضور او بود. در مقابل، قهرمانی بازیهای آسیایی ناگویا یکی از دستاوردهای مهم این دوره به شمار میرود.
با این حال، نمیتوان عملکرد یک سرمربی را تنها با یک مدال یا یک نتیجه ارزیابی کرد. آنچه اهمیت دارد، میزان پیشرفت ساختاری تیم، پرورش نسل جدید، تثبیت جایگاه ایران در والیبال جهان و در نهایت رسیدن به هدف اصلی یعنی حضور در المپیک است.
اکنون با پایان همکاری پیاتزا، فدراسیون باید مشخص کند که از این تجربه چه درسهایی گرفته و قرار است چه مسیری را برای آینده انتخاب کند.
مربی تیم ملی شوخی نیست؛ مراقب گزینههای سفارشی باشیم!
از لحظه انتشار خبر جدایی پیاتزا، نامهای مختلفی در محافل والیبال و فضای رسانهای مطرح شدهاند. از گزینههای خارجی گرفته تا ایده همکاری با مربیانی که شاید در کنار چهرههای شناختهشده والیبال ایران قرار بگیرند. حتی نامهایی مانند ساموئلوو و احتمال تشکیل زوج مربیگری با سعید معروف نیز در گمانهزنیها مطرح شده است.
البته هر گزینهای میتواند در چارچوب یک برنامه فنی قابل بررسی باشد، اما مسئله اصلی این است که انتخاب سرمربی تیم ملی نباید تحت تأثیر روابط، توصیهها، فشارهای بیرونی یا علاقههای شخصی قرار بگیرد.
هدایت تیم ملی والیبال ایران مسئولیتی بزرگ است. تیمی که میلیونها هوادار دارد و انتظارات از آن تنها به حضور در چند تورنمنت محدود نمیشود. بنابراین نمیتوان با انتخابهای عجولانه و بدون پشتوانه کارشناسی، آینده این تیم را به آزمون و خطا سپرد.
هیچ مربی بزرگی صرفاً با یک پیشنهاد و بدون بررسی امکانات، شرایط و چشمانداز همکاری راهی ایران نمیشود. فدراسیون نیز باید پیش از مذاکره نهایی، توان مالی، شرایط اجرایی، امکانات تمرینی و برنامه بلندمدت خود را مشخص کند تا میان خواستههایش و واقعیتهای موجود فاصلهای وجود نداشته باشد.
نگاهی به مکتب ایتالیا؛ تجربهای که نباید فراموش شود
والیبال ایران تجربه همکاری با مربیان بزرگ خارجی را در کارنامه خود دارد. خولیو ولاسکو یکی از مهمترین نمونههای این تجربه است؛ مربیای که علاوه بر نتایج فنی، در تغییر نگرش و ساختار ذهنی والیبال ایران نقش مهمی ایفا کرد.
از همین رو، توجه به مربیان برخاسته از مکتب والیبال ایتالیا میتواند یکی از مسیرهای قابل بررسی برای فدراسیون باشد. البته ملیت بهتنهایی تضمینکننده موفقیت نیست و آنچه اهمیت دارد، دانش فنی، تجربه بینالمللی، توانایی کار با نسلهای مختلف بازیکنان و سابقه ساختن تیمهای رقابتی است.
المپیک ۲۰۲۸؛ فرصتی برای بازسازی، نه آزمون و خطا
والیبال ایران اکنون در مقطعی قرار دارد که انتخاب سرمربی جدید باید با نگاهی فراتر از نتایج کوتاهمدت انجام شود. تیم ملی به مربیای نیاز دارد که علاوه بر برنامهریزی برای کسب سهمیه المپیک، بتواند ساختار فنی تازهای ایجاد کند، به استعدادهای جوان میدان بدهد و برای آینده والیبال پایه نیز برنامه داشته باشد.
میلاد تقوی و اعضای هیأترئیسه حالا مسئولیت سنگینی برعهده دارند. انتخاب سرمربی بعدی باید حاصل بررسی دقیق گزینهها، مذاکره حرفهای و ارزیابی برنامههای فنی باشد؛ نه نتیجه فشارهای مقطعی و توصیههای غیرکارشناسی.
پیاتزا رفت، اما مسئله اصلی همچنان باقی است: والیبال ایران برای بازگشت به المپیک به چه مربی و چه ساختاری نیاز دارد؟
این بار نباید در دام انتخابهای سفارشی و مربیان دمدستی گرفتار شویم. نیمکت تیم ملی جای آزمون و خطا نیست؛ والیبال ایران به یک انتخاب بزرگ و برنامهای بلندمدت نیاز دارد.