جنگنده رادارگریز بدون سرنشین چین عملیاتی شد

چین با توسعه جنگنده‌های رادارگریز بدون سرنشین، در حال تغییر ساختار نیروی هوایی خود و حرکت به سمت ترکیب هواپیماهای سرنشین‌دار و خودمختار است. تصاویر تازه منتشرشده از GJ-۱۱ ملقب به «شمشیر تیز» (Sharp Sword)، نمایی کم‌سابقه از بخش‌های داخلی این هواپیمای رزمی را نشان می‌دهد. این جنگنده با طراحی خاص خود، برای کاهش سطح مقطع راداری ساخته شده و می‌تواند در ماموریت‌های تهاجمی و عملیات مشترک با جنگنده‌هایی مانند J-۲۰ به کار گرفته شود.

تصاویر تازه، محفظه تسلیحات داخلی و ارابه فرود جنگنده رادارگریز GJ-۱۱ را نشان می‌دهند.

نیروی هوایی ارتش چین در اکتبر ۲۰۲۵ نخستین استقرار عملیاتی شناخته‌شده این هواپیما را در پایگاه شیگاتسه در تبت انجام داد.

GJ-۱۱ از اواخر سال ۲۰۲۵ وارد خدمت شده و نخستین نمونه شناخته‌شده از عملیاتی شدن یک اسکادران جنگنده بدون سرنشین در جهان محسوب می‌شود.

این هواپیما برای ماموریت‌هایی مانند حمله دقیق به اهداف زمینی و عملیات در حریم هوایی مورد مناقشه طراحی شده است.

احتمال همکاری عملیاتی GJ-۱۱ با جنگنده رادارگریز J-۲۰ مطرح شده، اما جزئیات دقیق این قابلیت هنوز به‌طور رسمی اعلام نشده است.

چین در حال توسعه نسخه‌های پیشرفته‌تر جنگنده‌های بدون سرنشین است تا آن‌ها را با جنگنده‌های نسل ششم آینده هماهنگ کند.

تصاویر تازه منتشرشده از جنگنده بدون سرنشین GJ-۱۱ چین، نمایی کم‌سابقه از محفظه تسلیحات داخلی این هواپیما ارائه می‌دهد. این تصاویر در شرایطی منتشر شده‌اند که چین توسعه هواپیماهای رادارگریز و سامانه‌های بدون سرنشین را با هدف فعالیت مشترک در کنار جنگنده‌های سرنشین‌دار گسترش می‌دهد.

حمل تسلیحات در محفظه‌های داخلی یکی از ویژگی‌های مهم طراحی هواپیماهای رادارگریز است. این ساختار با حذف آویزهای خارجی و کاهش بازتاب امواج راداری، به حفظ ویژگی پنهان‌کاری هواپیما کمک می‌کند. جنگنده‌های J-۲۰ و J-۳۵ چین نیز از چنین رویکردی استفاده می‌کنند. با وجود انتشار تصاویر جدید، هنوز اطلاعات دقیقی درباره نوع تسلیحات قابل استفاده در GJ-۱۱ منتشر نشده است.

چین در دهه ۲۰۱۰ میلادی به همراه آمریکا به یکی از پیشگامان توسعه جنگنده‌های رادارگریز تبدیل شد و در سال‌های اخیر نیز سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در زمینه جنگنده‌های بدون سرنشین انجام داده است. GJ-۱۱ یکی از مهم‌ترین محصولات این برنامه محسوب می‌شود که نخستین شواهد ورود آن به خدمت عملیاتی به اواخر سال ۲۰۲۵ بازمی‌گردد.

ارزیابی‌ها نشان می‌دهد این هواپیما برای ماموریت‌هایی از جمله حملات دقیق به اهداف زمینی و احتمالا انجام عملیات در محیط‌های هوایی با تهدید بالا طراحی شده است. برخی منابع نیز احتمال برخورداری آن از قابلیت‌های قابل‌توجه نبرد هوابه‌هوا را مطرح کرده‌اند.

همکاری جنگنده‌های بدون سرنشین با J-۲۰

ارتش آزادی‌بخش خلق چین در حال توسعه مفاهیمی است که بر اساس آن، هواپیماهای بدون سرنشین در کنار جنگنده‌های سرنشین‌دار فعالیت می‌کنند. این رویکرد می‌تواند پوشش حسگرها را افزایش دهد، بخشی از وظایف عملیاتی را میان چند هواپیما تقسیم کند و واکنش سامانه‌های پدافندی دشمن را پیچیده‌تر سازد.

GJ-۱۱ بارها در ارتباط با جنگنده برتری هوایی J-۲۰ مطرح شده است. با این حال، هنوز مشخص نیست این دو هواپیما تا چه اندازه می‌توانند در عملیات واقعی به‌صورت هماهنگ فعالیت کنند. تصاویر منتشرشده از سوی شبکه تلویزیونی دولتی چین در سال ۲۰۲۲ نشان می‌دادند که احتمالا جنگنده‌های دوموتوره و دوسرنشین J-۲۰ می‌توانند در برخی ماموریت‌ها هدایت GJ-۱۱ را برعهده بگیرند.

در این ساختار، خلبان جنگنده سرنشین‌دار می‌تواند علاوه بر مدیریت پرواز خود، بخشی از ماموریت‌های هواپیمای بدون سرنشین را نیز کنترل کند. چنین قابلیتی به جنگنده‌ها اجازه می‌دهد بدون قرار دادن خلبان در معرض خطر مستقیم، از ظرفیت عملیاتی هواپیماهای همراه استفاده کنند.

طراحی بال‌پرنده برای کاهش سطح مقطع راداری

GJ-۱۱ از طراحی بال‌پرنده و بدنه فاقد سکان عمودی بهره می‌برد. این ساختار شباهت‌هایی به طراحی بمب‌افکن رادارگریز آمریکایی B-۲۱ دارد و با هدف کاهش بازتاب امواج راداری و افزایش قابلیت پنهان‌کاری توسعه یافته است.

در طراحی بال‌، بدنه و بال‌ها در ساختاری یکپارچه ادغام می‌شوند. حذف بخش‌هایی مانند سکان عمودی و کاهش برجستگی‌های خارجی می‌تواند به کاهش سطح مقطع راداری کمک کند. نمونه‌های اولیه GJ-۱۱ از سال ۲۰۱۸ به بعد با فراوانی بیشتری مشاهده شدند. ارزیابی‌ها نشان می‌دهد این هواپیما در ابتدا با قابلیت‌های نیمه‌خودمختار طراحی شده و قرار است در مراحل بعدی توسعه، امکان انجام ماموریت‌های کاملا خودمختار را نیز به دست آورد.

نخستین استقرار عملیاتی جنگنده بدون سرنشین در تبت

نیروی هوایی ارتش آزادی‌بخش خلق چین در اکتبر ۲۰۲۵ نخستین استقرار عملیاتی شناخته‌شده GJ-۱۱ را در پایگاه هوایی شیگاتسه در تبت انجام داد. این استقرار از آن جهت اهمیت دارد که به معنای عملیاتی شدن نخستین اسکادران شناخته‌شده جنگنده‌های بدون سرنشین در جهان است. البته جزئیات مربوط به تعداد هواپیماهای مستقرشده و ساختار دقیق ماموریت‌های آن‌ها به‌طور عمومی منتشر نشده است.

ورود GJ-۱۱ به خدمت می‌تواند به چین تجربه عملیاتی ارزشمندی در زمینه استفاده از جنگنده‌های رادارگریز بدون سرنشین بدهد. این تجربه در توسعه نمونه‌های پیشرفته‌تر و طراحی نسل‌های بعدی هواپیماهای رزمی بدون خلبان اهمیت خواهد داشت.

جنگنده‌های بدون سرنشین در مسیر همراهی با نسل ششم

توسعه GJ-۱۱ بخشی از برنامه بلندمدت چین برای تغییر شیوه استفاده از جنگنده‌های سرنشین‌دار است. چین قصد دارد هواپیماهای بدون سرنشین پیشرفته را به‌عنوان همراه جنگنده‌های نسل جدید به کار بگیرد و بخشی از وظایف شناسایی، هدف‌یابی و حمله را به آن‌ها واگذار کند.

در همین راستا، توسعه نسخه دوسرنشین جنگنده J-۲۰ با هدف فراهم کردن امکان حضور اپراتور هدایت پهپاد در کابین دنبال شده است. این تغییر می‌تواند کنترل هواپیماهای بدون سرنشین همراه را در جریان عملیات تسهیل کند.

چین همچنین در زمینه توسعه جنگنده‌های نسل ششم پیشرفت قابل‌توجهی داشته است. این کشور از سال ۲۰۲۴ تنها کشوری بوده که نمونه‌های اولیه هواپیماهای منتسب به نسل ششم را به پرواز درآورده است.

انتظار می‌رود جنگنده‌های بدون سرنشین آینده از ابتدا برای فعالیت هماهنگ با این هواپیماها طراحی شوند. برد پروازی بیشتر و ویژگی‌های رادارگریزی پیشرفته‌تر جنگنده‌های نسل ششم، می‌تواند زمینه استفاده از پهپادهای رزمی همراه را در ماموریت‌های پیچیده‌تر فراهم کند.

در چنین ساختاری، جنگنده سرنشین‌دار می‌تواند نقش فرماندهی و مدیریت عملیات را برعهده بگیرد و هواپیماهای بدون سرنشین وظایف مختلف رزمی و پشتیبانی را انجام دهند. این رویکرد یکی از مسیرهای اصلی تحول نبردهای هوایی در سال‌های آینده خواهد بود.