آیین نامه داخلی مجلس درباره حکم محکومیت حمید رسایی سکوت کرده است/ مصوبات مجلس اعتبار قانونی ندارد

کامبیز نوروزی، حقوقدان، در گفت‌وگو با آوش، درباره وضعیت نمایندگی حمید رسایی باتوجه به حضور او در زندان و آثار حقوقی غیبت نمایندگان بر اساس آیین‌نامه داخلی مجلس گفت: فارغ از مسائل و جناح‌بندی‌های سیاسی، غیبت نماینده زمانی موجب سلب نمایندگی می‌شود که غیرموجه باشد.

او افزود: آقای رسایی اکنون در زندان به سر می‌برد و این پرسش مطرح است که آیا می‌توان غیبت او را غیرموجه تلقی کرد یا خیر. البته عمل مجرمانه‌ای که وی مرتکب شده، مربوط به پیش از دوره نمایندگی اوست؛ هرچند حکم در زمان نمایندگی او صادر شده، قطعیت یافته و به اجرا درآمده است.

این حقوقدان با اشاره به ماده ۸۸ آیین‌نامه داخلی مجلس اظهار کرد: تا آنجا که به خاطر دارم، آیین‌نامه داخلی مجلس در این مورد سکوت کرده و وضعیت چنین نماینده‌ای را تعیین تکلیف نکرده است. اگر اشتباه نکنم، مدت محکومیت آقای رسایی ۱۰ ماه است و طبیعتاً او در طول این مدت قادر به انجام وظایف نمایندگی نخواهد بود. چنین وضعیتی با طبیعت و اقتضای ذاتی نمایندگی سازگار نیست.

نوروزی ادامه داد: این موضوع از مواردی است که مجلس باید برای تعیین تکلیف آن اقدام کند. با این حال در شرایطی که قانون در این زمینه ساکت یا مبهم است، باید به اصول کلی مراجعه کنیم. اعتقاد من این است که اصل بر بقای نمایندگی نماینده‌ای است که در طول دوره نمایندگی به زندان اعزام می‌شود؛ به این معنا که او می‌تواند همچنان نماینده باشد و به کار خود ادامه دهد. 

او در پاسخ به این پرسش که آیا نماینده زندانی اساساً قادر به انجام وظایف نمایندگی است، گفت: اصولاً فردی که در زندان به سر می‌برد، قادر به انجام کامل وظایف نمایندگی نیست و نمی‌تواند به‌صورت عادی در جلسات مجلس شرکت کند.

این حقوقدان با اشاره به طرح این موضوع از سوی یکی از اعضای کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس مبنی بر امکان حضور آنلاین حمید رسایی در جلسات از طریق تبلت یا سایر ابزارهای ارتباطی اظهار کرد: وضعیت فعلی مجلس، وضعیتی استثنایی است. جلسات مجلس باید حضوری و علنی برگزار شوند. به اعتقاد من، برگزاری جلسات آنلاین مجلس در شرایط فعلی خلاف قانون اساسی است و مصوبات این جلسات نیز اعتبار قانونی ندارند.

نوروزی توضیح داد: جلسات مجلس باید به‌گونه‌ای برگزار شوند که نمایندگان حضور داشته باشند، خبرنگاران بتوانند در جلسات شرکت کنند، مذاکرات از رادیو پخش و همه تشریفات مربوط به جلسات علنی و مذاکرات مجلس رعایت شود. برگزاری جلسات آنلاین، نمی‌تواند مبنای تصمیم‌گیری و تصویب مصوبات مجلس قرار گیرد؛ زیرا چنین شیوه‌ای در قوانین پیش‌بینی نشده است.

او ادامه داد: همان‌طور که اشاره کردم، زندانی شدن یک نماینده لزوماً به معنای سلب نمایندگی نیست و او همچنان نماینده محسوب می‌شود. اگر مبنا را جلسات آنلاینی قرار دهیم که اکنون برگزار می‌شود بله آقای رسایی می‌تواند از طریق امکانات اینترنتی و ابزارهای ارتباطی در جلسات آنلاین مجلس شرکت کند.

این حقوقدان در بخش دیگری از این گفت‌وگو بااشاره به واکنش‌ها به محکومیت و اجرای حکم حمید رسایی گفت: متأسفانه در تحلیل مسائل حقوقی، جهت‌گیری‌های سیاسی تأثیر زیادی دارد. در جریان محکومیت و اجرای حکم حمید رسایی، دوستان و طرفداران او هیاهوی زیادی به پا کردند و این پرسش را مطرح کردند که چرا قوه قضاییه چنین حکمی صادر کرده و چرا فردی به دلیل بیان یک مطلب محکوم شده است.

نوروزی افزود: این دوگانگی در نظام حقوقی ایران آسیب‌های عمیقی ایجاد کرده است. اگر زندانی کردن یک فرد به دلیل حرف زدن یا نوشتن نادرست است، در طول ۳۰ سال اخیر پرونده‌های متعددی داشته‌ایم که افراد زیادی به دلیل نوشتن یا بیان مطالب به زندان رفته‌اند. همین حالا نیز یک استاد جامعه‌شناسی به زندان اعزام شده است و در این مورد هم باید از حقوق او دفاع کرد.

او تأکید کرد: اگر من از نظر سیاسی با آقای رسایی یا هر فرد دیگری موافق یا مخالف باشم، اجازه ندارم این جهت‌گیری سیاسی را در تحلیل حقوقی دخالت دهم. باید درباره مسائل حقوقی بی‌طرفانه صحبت کنیم.

این حقوقدان در پایان تصریح کرد: متأسفانه یک جریان خاص در کشور که هیاهوهای زیادی نیز دارد، این اصل را به‌هیچ‌وجه رعایت نمی‌کند. خوب است اکنون که تجربه‌ای در این زمینه به دست آمده است، از آن درس گرفته شود و افراد بیاموزند که درباره مسائل حقوقی و قضایی بی‌طرفانه اظهارنظر کنند و جهت‌گیری‌های سیاسی خود را در این مسائل دخالت ندهند.