ناگویا تمام شد؛ از وعده تا واقعیت 6 طلا فاصله بود!
کاروان ورزشی ایران بازی‌های آسیایی ناگویا را با ۱۹ مدال طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز و در مجموع ۵۲ مدال به پایان رساند؛ آماری که از افزایش تعداد طلاها نسبت به هانگژو حکایت دارد، اما هنوز با بهترین عملکرد ایران در دو دهه اخیر فاصله دارد. حالا در کنار بررسی مدال‌ها، یک سؤال مهم‌تر هم مطرح است: وعده‌هایی که پیش از اعزام داده شد تا چه اندازه با واقعیت ورزش ایران همخوانی داشت؟
بازی‌های آسیایی ناگویا برای ایران با ۱۹ مدال طلا، ۱۸ نقره و ۱۵ برنز به پایان رسید؛ مجموعی که کاروان ایران را به ۵۲ مدال رساند. مهم‌ترین نکته در کارنامه ایران، افزایش تعداد مدال‌های طلا نسبت به دوره گذشته است. ایران در بازی‌های آسیایی هانگژو ۱۳ طلا، ۲۱ نقره و ۲۰ برنز گرفته و با مجموع ۵۴ مدال در جایگاه هفتم قرار گرفته بود.
ناگویا اما برای ایران یک تفاوت مهم داشت؛ تعداد طلاها از ۱۳ به ۱۹ رسید. به این ترتیب، کاروان ایران در این دوره ۶ مدال طلای بیشتر از هانگژو به دست آورد، هرچند مجموع مدال‌ها دو مدال کمتر از دوره گذشته بود. بنابراین اگر معیار اصلی را تعداد طلا در نظر بگیریم، ناگویا برای ایران یک گام رو به جلو بود، اما اگر تمام مدال‌ها را کنار هم بگذاریم، هنوز نمی‌توان از یک جهش کلی صحبت کرد.
برای درک بهتر این عملکرد، باید آن را در کنار نتایج ایران در بازی‌های آسیایی قرن بیست‌ویکم قرار داد. ایران در بازی‌های ۲۰۰۲ بوسان ۸ طلا گرفت و چهار سال بعد در دوحه این تعداد را به ۱۱ رساند. در گوانگژو ۲۰۱۰، تعداد طلاهای ایران به ۲۰ رسید و در اینچئون ۲۰۱۴ با ۲۱ طلا به یکی از بهترین رکوردهای دو دهه اخیر دست پیدا کرد. در جاکارتا ۲۰۱۸ نیز ایران ۲۰ طلا به دست آورد، اما این روند در هانگژو با کاهش به ۱۳ طلا متوقف شد.
حالا ناگویا با ۱۹ طلا، دوباره ایران را به محدوده رکوردهای دوره‌های موفق‌تر نزدیک کرده است؛ هرچند هنوز یک طلا با رکورد جاکارتا و دو طلا با رکورد اینچئون فاصله وجود دارد.
از نظر ترکیب مدال‌ها نیز طلا سهم قابل توجهی از مجموع مدال‌های ایران را تشکیل می‌دهد. ۱۹ مدال طلای ایران از مجموع ۵۲ مدال، حدود ۳۶.۵ درصد کل مدال‌هاست؛ نسبتی که نشان می‌دهد بخش قابل توجهی از مدال‌های کاروان ایران در بالاترین سطح ممکن به دست آمده است. با این حال، این نسبت همچنان اندکی پایین‌تر از سهم طلا در اینچئون ۲۰۱۴ قرار دارد.
یکی از نکات قابل توجه ناگویا، عملکرد ورزشکاران زن ایران بود. در چند رشته، بانوان ایرانی توانستند نقش مهمی در افزایش تعداد طلاهای کاروان داشته باشند و حتی در روئینگ، نخستین مدال‌های طلای تاریخ ایران در بازی‌های آسیایی را برای این رشته به ارمغان آوردند؛ اتفاقی که نشان می‌دهد بخشی از ظرفیت مدال‌آوری ورزش زنان هنوز امکان توسعه بیشتری دارد.
این عملکرد البته در شرایط عادی به دست نیامد. ورزش ایران در ماه‌های منتهی به بازی‌ها با شرایط جنگی و اختلال در روند آماده‌سازی مواجه بود و کمیته ملی المپیک نیز پیش از اعزام کاروان از تأثیر جنگ و تعطیلی موقت اردوهای آماده‌سازی بر شرایط ورزشکاران سخن گفته بود. در برخی رشته‌ها، برنامه آماده‌سازی به شکل غیرمتمرکز دنبال شد. ملی‌پوشان روئینگ، برای نمونه، بخشی از تمرینات خود را در شهرهای مختلف و حتی به صورت انفرادی و در خانه ادامه دادند.
با این حال، همین شرایط نیز باعث می‌شود ارزیابی عملکرد ناگویا صرفاً با نگاه به جدول مدال‌ها کافی نباشد. کاروان ۳۰۵ نفره ایران در رشته‌های مختلفی از کشتی و وزنه‌برداری گرفته تا تکواندو، ووشو، قایقرانی، دوومیدانی و ورزش‌های تیمی به میدان رفت و در نهایت با ۱۹ طلا به کار خود پایان داد.
اما یک بخش دیگر از پرونده ناگویا به وعده‌هایی برمی‌گردد که پیش از شروع بازی‌ها مطرح شد. احمد دنیامالی، وزیر ورزش و جوانان، سال گذشته هدف ایران را کسب ۲۵ مدال طلا اعلام کرده بود و از درخشش کاروان ایران در بازی‌های آسیایی ۲۰۲۶ سخن گفته بود. نتیجه نهایی اما ۱۹ طلا بود؛ یعنی کاروان ایران برای رسیدن به هدف اعلام‌شده، شش مدال طلا فاصله داشت.
این فاصله لزوماً به معنای شکست یک برنامه نیست؛ چراکه پیش‌بینی ورزشی با نتیجه نهایی یکسان نیست و عوامل مختلفی می‌توانند نتیجه را تغییر دهند. اما همین اختلاف، فرصتی است برای اینکه وعده‌های پیش از اعزام با عملکرد واقعی رشته‌ها و فدراسیون‌ها مقایسه شود.
حالا یکی از مهم‌ترین کارهای پس از ناگویا می‌تواند بررسی عملکرد فدراسیون‌ها باشد؛ نه فقط بر اساس تعداد مدال‌های کسب‌شده، بلکه با مقایسه هدف‌گذاری اولیه، منابع دریافت‌شده، ظرفیت رشته، سابقه نتایج و خروجی نهایی. باید مشخص شود کدام فدراسیون‌ها پیش‌بینی‌های واقع‌بینانه ارائه کردند و کدام مجموعه‌ها فاصله قابل توجهی میان وعده و نتیجه ایجاد کردند.
این ارزیابی می‌تواند در تصمیم‌های بعدی وزارت ورزش و کمیته ملی المپیک، از جمله در تخصیص بودجه و حمایت از فدراسیون‌ها، مورد استفاده قرار بگیرد. تفاوت میان یک هدف‌گذاری واقع‌بینانه و وعده‌ای که صرفاً برای ایجاد توقع مطرح شده، زمانی مشخص می‌شود که عددهای پیش از اعزام در کنار نتیجه واقعی قرار بگیرند.
ناگویا برای ایران نه یک شکست تمام‌عیار بود و نه رسیدن به سقف ظرفیت ورزش کشور. ۱۹ طلا نشان می‌دهد ایران نسبت به هانگژو در مهم‌ترین شاخص مدالی پیشرفت کرده، اما فاصله با بهترین رکوردهای اخیر همچنان وجود دارد. حالا مهم‌تر از خود عدد ۱۹، این است که ورزش ایران از این دوره چه درسی برای دوره بعد خواهد گرفت؛ اینکه کدام سرمایه‌گذاری‌ها نتیجه داده، کدام وعده‌ها محقق نشده و چه مقدار از ظرفیت واقعی ورزش ایران هنوز استفاده نشده است.
