«رویای امید» در انتظار بازگشت/ روایت فتحالله امیری از آخرین درناهای سیبری
فتحالله امیری، مستندساز محیطزیست و کارگردان مشترک مستند «رویای امید»، با روایت سرنوشت درناهای سیبری در ایران، از تلاش برای حفظ این گونه در معرض انقراض و امیدی که با بازگشت درناها گره خورده بود، میگوید.
مستند «رویای امید» به کارگردانی فتحالله امیری و نیما عسگری، به سراغ سرنوشت درناهای سیبری در ایران رفته است؛ گونهای که سالها حضور آن در ایران با امید به تداوم مسیر مهاجرت و جلوگیری از انقراض گره خورده بود.
فتحالله امیری درباره موضوع این مستند گفت: چند سالی بود که تنها یک درنای سیبری به ایران میآمد و اگر همین پرنده نیز از بین میرفت، این گونه در ایران منقرض میشد. سازمان محیطزیست برای کمک به ادامه این مسیر، درنای دیگری به نام «رویا» را از بلژیک به ایران آورد. درنایی که هر سال به ایران میآمد، «امید» نام داشت و محیطزیستبانان و فعالان محیطزیست حضور او را دنبال میکردند. امید اواخر بهمنماه ایران را ترک میکرد و تلاش بر این بود که با حضور رویا، مسیر مهاجرت این گونه در ایران حفظ شود.
کارگردان «بازگشت گور ایرانی» ادامه داد: رویا به دلیل اینکه در اسارت بزرگ شده بود، توان مهاجرت به سیبری را نداشت و در همان محدوده ایران باقی ماند. امید مهاجرت کرد، اما دیگر بازنگشت. ما در این فیلم منتظر بازگشت امید بودیم؛ اتفاقی که طی این سالها رخ نداد. رویا نیز حدود یکی دو ماه پیش از بین رفت و حالا نگرانی درباره انقراض این گونه در ایران جدیتر شده است.
این مستندساز درباره دشواریهای تولید فیلم توضیح داد: چالش اصلی، خود موضوع و اهمیت این پرنده بود. باید مراقب میبودیم آسیبی به آن وارد نشود و استرس زیادی به پرنده تحمیل نکنیم. در منطقه حفاظتشده، شرایط فیلمبرداری نیز باید با حساسیت و دقت پیش میرفت. از طرفی، ما امیدی داشتیم که رویا بتواند همراه امید مهاجرت کند؛ این انتظار برای ما فراتر از فیلمسازی بود و به نتیجهای که برای حفظ این گونه آرزو میکردیم، گره خورده بود.
امیری درباره روند تولید «رویای امید» گفت: زمانی که خبر رسید احتمالاً درناها قصد بازگشت دارند، حدود ۱۵ روز برای فیلمبرداری فرصت داشتیم و سریع خودمان را رساندیم تا پیش از آغاز مهاجرت، بتوانیم پلانهای مورد نیاز را ثبت کنیم.
کارگردان «در گرداب انقراض» درباره حضور این مستند در نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» و جایگاه این جشنواره در مسیر حرفهای خود بیان کرد: سینماحقیقت را دوست دارم و به نظرم جشنوارهای مردمی است. مردم میآیند فیلمها را میبینند و این حضور و بازخورد مخاطبان در سالن برای من بسیار شیرین است و انرژی میدهد. درباره اتفاقی که برای فیلم در جشنواره میافتد، خیلی دنبال پیشبینی و نتیجه نیستم؛ دوست دارم فیلم نمایش داده شود و تلنگری درباره گونهای باشد که در معرض خطر قرار دارد.
این مستندساز درباره تأثیر سینمای مستند بر افزایش توجه عمومی و مسئولان به بحران انقراض گونههای جانوری گفت: نمیتوان تأثیر این موضوع را دقیق اندازهگیری کرد، اما قطعاً سینمای مستند مؤثر است. وقتی درباره یک واقعیت فیلم ساخته میشود، تلاشهایی که برای حفاظت انجام میشود و آدمهایی که درگیر این مسیر هستند، دیده میشوند و همین میتواند توجه بیشتری ایجاد کند.
کارگردان «هوبره» با اشاره به گسترش هوش مصنوعی و تأثیر آن بر سینما، آینده سینمای مستند را امیدوارکننده دانست و گفت: به نظرم هوش مصنوعی میتواند به شکوفایی مستند منجر شود. با گسترش این فناوری، در سینمای داستانی امکان ساخت تصاویر و موقعیتهای مختلف بیشتر شده و مخاطب ممکن است درباره آنچه میبیند، تردید کند؛ اما در مستند، با یک داستان واقعی، آدمهای واقعی و تلاشهایی روبهرو هستیم که در جهان وجود دارند. شاید بتوان چند پلان را با هوش مصنوعی بازسازی کرد، اما نمیتوان حقیقت یک اتفاق، تلاش انسانها و واقعیتی را که وجود دارد، به همان شکل جایگزین کرد.
امیری در پایان گفت: فکر میکنم در آینده مردم بیشتر به دنبال چیزهای واقعی و حقیقت باشند و همین مسئله تمایل به سینمای مستند را افزایش دهد. به همین دلیل نسبت به آینده مستند، در ایران و جهان، خوشبین هستم.
عوامل مستند «رویای امید»: کارگردانان: فتحالله امیری و نیما عسگری/ تهیهکننده: فتحالله امیری/ تدوینگر: روحالله رضایی/مدیر تصویربرداری: نیما عسگری/پژوهشگر: کوروس ربیعی/صداگذار: احسان افشاریان / اصلاح رنگ: مهرداد شکری
مستند «رویای امید» به کارگردانی مشترک فتح الله امیری و نیما عسگری، متقاضی حضور در بیستمین جشنواره بین المللی فیلم مستند ایران«سینماحقیقت» است.