ادعاهای ترامپ درباره تنگه هرمز؛ جنگ روانی یا پوشش ناکامیها
اظهارات تازه دونالد ترامپ درباره کنترل کامل تنگه هرمز و ادعای انسداد آن، بیش از آنکه بر واقعیتهای میدانی استوار باشد، به نظر میرسد بخشی از یک روایت اغراقآمیز و سیاسی برای فشار روانی و نمایش قدرت از سوی رئیس جمهور خوشیفته و قلدرماب باشد.
ترامپ امروز پنجشنبه به وقت محلی بار دیگر با طرح ادعاهایی جنجالی تلاش کرده برای جبران ناکامی خود در جنگ ۴۰ روزه رمضان، تصویری از تسلط مطلق آمریکا بر یکی از حیاتیترین آبراههای جهان ارائه دهد؛ ادعایی که نه تنها با پیچیدگیهای ژئوپلیتیکی منطقه همخوانی ندارد، بلکه از منظر حقوق بینالملل نیز بهشدت محل تردید است.
ترامپ امروز پنجشنبه به وقت محلی در شبکه اجتماعی تروث سوشال خود با روایت سازی درباره مسائل داخلی ایران برای تاثیر بر معادلات سیاست خارجی مدعی اختلاف میان مقامات ایران شد.
وی ادعا کرد: «ما کنترل کامل تنگه هرمز را در دست داریم. هیچ کشتی بدون تائید نیروی دریایی ایالات متحده نمیتواند وارد یا خارج شود. این تنگه کاملا بسته و مهر و موم شده باقی خواهد ماند تا زمانی که ایران بتواند به یک توافق برسد!!! از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم. رئیسجمهور دونالد جی. ترامپ.
ترامپ پا را فراتر گذاشته و با لحنی تهدیدآمیز مدعی شده است که به نیروی دریایی آمریکا دستور داده هر شناوری را که بهزعم او در حال مینگذاری در تنگه هرمز باشد «هدف قرار داده و نابود کند»؛ اظهاراتی که بهوضوح از رویکردی نظامیمحور و مبتنی بر تشدید تنشها حکایت دارد.
او حتی با طرح ادعایی اغراقآمیز درباره نابودی «تمام ناوگان دریایی ایران»، تلاش کرده تصویری از برتری مطلق نظامی آمریکا ارائه دهد؛ تصویری که از نگاه بسیاری از ناظران بیش از آنکه بازتاب واقعیت میدانی باشد، بخشی از جنگ روانی و بزرگنمایی تهدید به شمار میرود.
ترامپ در پیام خود مدعی شد: «من به نیروی دریایی ایالات متحده دستور دادهام هر قایقی را... که در حال مینگذاری در آبهای تنگه هرمز است، هدف قرار داده و نابود کند. هیچگونه تردیدی نباید وجود داشته باشد. تمام کشتیهای نیروی دریایی آنها (ایران)، هر ۱۵۹ فروند، در کف دریا هستند.»
رئیس جمهور آمریکا ادعا کرد: «مینروبهای ما همین حالا در حال پاکسازی تنگه هستند. بدینوسیله دستور میدهم این فعالیت ادامه یابد اما در سطحی سه برابر!»
ادعای «پاکسازی تنگه هرمز» و دستور به افزایش چندبرابری عملیات مینروبی تلاش برای مشروعسازی حضور و مداخله نظامی در یکی از حساسترین آبراههای جهان تلقی می شود که نهتنها به کاهش تنش کمکی نمیکند بلکه با القای فضای درگیری، خطر بیثباتی بیشتر در منطقه را افزایش میدهد.
در مجموع، اظهارات ترامپ را میتوان در چارچوب استراتژی همیشگی او برای ایجاد فشار رسانهای، برجستهسازی تهدید و تلاش برای شکلدهی به افکار عمومی، بدون ارائه شواهد دقیق یا در نظر گرفتن واقعیات میدانی تحلیل کرد.
در چنین شرایطی، ادعای «کنترل کامل» بر تنگه هرمز بیش از هر چیز، یک ابزار تبلیغاتی به نظر میرسد، ابزاری برای نمایش قدرت، نه بیان یک وضعیت واقعی.
آنچه از این سخنان برمیآید، شکاف میان ادعا و واقعیت است؛ شکافی که بارها در مواضع سیاسی ترامپ دیده شده و همچنان محل بحث و انتقاد باقی مانده است.
در ادامه این ادعاها، کارنامه عملی ایالات متحده در قبال کشتیها و محمولههای مرتبط با ایران، بیش از هر زمان دیگری محل پرسش و انتقاد قرار گرفته است؛ جایی که بهگفته منتقدان، آنچه در عمل رخ داده نه «اجرای قانون» بلکه نوعی اعمال زور در دریا و بازتعریف یکجانبه قواعد کشتیرانی بینالمللی و راهزنی بوده است.
وزارت جنگ آمریکا (پنتاگون) دزدی دریایی این کشور را روز پنجشنبه سوم اردیبهشت ماه تائید و اعتراف کرد: طی یک عملیات شبانه نفتکش ایرانی «مجستیک ایکس» را که در فهرست تحریمهای آمریکا قرار دارد، توقیف و بازرسی کرده است.
وزارت جنگ آمریکا پیش از این نیز روز سهشنبه اول اردیبهشت ماه با اذعان به راهزنی دریایی خود گفت که نیروهای ایالات متحده با سوار شدن بر یک نفتکشِ تحریمشده ایران به نام «تیفانی» در منطقه هند - آرام، این شناور را توقیف کردند.
واشنگتن یکشنبه ۳۰ فروردین نیز به راهزنی دریایی دیگر خود و توقف کشتی کانتینری توسکا با پرچم ایران اعتراف کرده بود.
در چنین بستری، ادعای «کنترل کامل» بر تنگه هرمز از سوی ترامپ برای منتقدان نه یک گزاره صرفا سیاسی بلکه نشانهای از همان رویکردی است که تلاش دارد سلطه بر مسیرهای حیاتی انرژی و تجارت جهانی را مشروع جلوه دهد؛ رویکردی که همچون جنگ بی دلیل او علیه ایران، با مخالفتهای جدی در سطح بینالمللی همراه بوده است.
