جنگ به نفع آمریکا، ایران و به سود منطقه نیست/ برخی موضعگیریها و اظهارنظرهای تحریکآمیز مسئولان شرایط را پیچیده کرده است
کارشناس مسائل بینالملل گفت: مذاکره ابزار مدیریت بحران و تنها راه جلوگیری از جنگ است، جنگ کهنه برای ایران، آمریکا و منطقه دستاوردی ندارد و نتیجه آن چیزی جز باخت دوطرفه نخواهدبود.
حسن بهشتیپور، کارشناس مسائل بینالملل، بااشاره به چشمانداز مذاکرات جاری میان ایران و آمریکا به آوش گفت: اصل مذاکره اقدامی خردمندانه است مذاکره برای مدیریت بحران و جلوگیری از جنگ، در هر شرایطی ضرورت دارد. اینگونه نیست که چون طرف مقابل از سیاست تهدید و تشویق همزمان استفاده میکند، باید از مذاکره صرفنظر کرد. برخی معتقدند به دلیل لشکرکشی یا استقرار نیرو در منطقه نباید وارد مذاکره شد در حالی که هدف اصلی مذاکره، مدیریت بحران و پیشگیری از وقوع جنگ است.
او تصریح کرد : دیپلماسی موظف است هر اقدامی را که برای جلوگیری از جنگ انجام دهد حتی در شرایطی که احتمال درگیری وجود دارد البته نیروهای نظامی و امنیتی وظیفه دارند آمادگی خود را حفظ کنند. این به معنای تعطیلی وظایف دفاعی در زمان فعالیت دیپلماتیک نیست بلکه میدان و دیپلماسی باید همزمان وظایف خود را انجام دهند.
بهشتیپور تأکید کرد: مهمترین وظیفه دیپلمات، مذاکره و تلاش برای جلوگیری از جنگ است زیرا در صورت وقوع جنگ، هیچیک از طرفین پیروز نخواهند بود و نتیجه آن باخت دوطرفه خواهد بود. جنگ به نفع آمریکا، ایران و به سود منطقه نیست و هیچیک از بازیگران از آن منتفع نخواهند شد.
تحریم، تبلیغات و اظهارات تحریک آمیز؛ سه عامل فشار بر افکار عمومی
این کارشناس روابط بینالملل در پاسخ به این سوال که ما در دی ماه شاهد اعتراضات گسترده مردم بودیم و هنوز هم نارضایتیهای معیشتی وجود دارد. آیا توافق در مذاکرات میتواند این اعتراضات را ترمیم کند؟ گفت: این اعتراضات ارتباط مستقیمی با مذاکرات ندارد. بخشی از نارضایتیها ناشی از تحریمهایی است که نزدیک به دو دهه علیه ایران اعمال شده و معیشت مردم را تحت فشار قرار داده و سفرههای آنان را کوچکتر کرده است. بخش دیگری از این وضعیت به تبلیغات گسترده در شبکههای ماهوارهای و اجتماعی مربوط بوده که موجب ایجاد نگرانی در افکار عمومی شده است. علاوه بر این، برخی موضعگیریها و اظهارنظرهای تحریکآمیز از سوی برخی مسئولان نیز بر این شرایط افزوده است.
بهشتیپور تأکید کرد: برای تقویت انسجام ملی، اقدامات فوری ضروری است تا اعتماد عمومی افزایش یابد. باید دولت در عمل نشان دهد که بهدنبال حل مشکلات است و نه صرفا در سطح شعار. وحدت و همبستگی ملی بزرگترین عامل بازدارنده در برابر هرگونه تهدید خارجی است. این مهم از مسیر سخنرانی و توصیه حاصل نمیشود بلکه نیازمند اقدام عملی در حوزههای سیاسی، اقتصادی و اجتماعی است؛ اقداماتی که باید در دستورکار قرار گیرد و با اراده جدی اجرا شود.
مذاکرات، با تعریف دستورکار مشترک
او در ارزیابی میزان اراده دو طرف برای دستیابی به توافق نیز بیان کرد: آمریکا به دنبال توافقی است که براساس خواستههای خود شکل گرفته باشد؛ از جمله غنیسازی صفر درصد، محدودسازی توان موشکی، تعیین تکلیف در خصوص غنیسازی ۶۰ درصد و توقف آنچه مداخله منطقهای ایران خوانده میشود. در مقابل، خواسته ایران پایان دادن به تهدیدها و لغو کامل تحریمها است. این دو رویکرد کاملا متفاوت با یکدیگرند و مذاکرات با هدف دستیابی به دستورکار مشترک در جریان است.
او ادامه داد: هنوز چارچوب مشترکی که دوطرف بر سر آن توافق کنند شکل نگرفته است. ایران حاضر نیست صرفا تحت فشار تهدید یا نمایش قدرت نظامی، خواستههای طرف مقابل را بپذیرد؛ همانگونه که آمریکا نیز به سادگی مطالبات ایران را قبول نخواهد کرد. از این رو، دستیابی به توافق مستلزم حرکت تدریجی دو طرف به سمت چارچوب مشترک و سپس مذاکره درباره جزئیات است.
بهشتیپور افزود: نمیتوان گفت ارادهای برای توافق وجود ندارد؛ اراده در هر دوطرف در چارچوب خواستههای متفاوت وجود دارد، هر مذاکرهای زمانی معنا پیدا میکند که طرفین به سمت یکدیگر حرکت کنند و به نقطه مشترکی برسند.
این کارسناس مسائل بینالملل خاطرنشان کرد: مذاکرهای که در آن تنها یک طرف بر مواضع خود تأکید کند و انتظار پذیرش کامل از سوی طرف مقابل داشته باشد، اساساَ مفهوم مذاکره را از بین میبرد. دستیابی به توافق، مستلزم شکلگیری دستورکار مشترک، گفتوگو درباره جزئیات و در نهایت رسیدن به تفاهم نهایی است.
