هشدار کمیسیون ملی یونسکو در ایران درباره آسیب آثار تاریخی

حسن فرطوسی در گفت‌وگویی اظهار داشت: شرایط دشوار کنونی، کمیسیون ملی یونسکو را بر آن داشته که با وجود همه محدودیت‌ها، تلاش خود را مضاعف کند، همکاران ما از ابتدای جنگ پای کار بودند نه صرفا به خاطر مسئولیت اداری، بلکه بیشتر از جایگاه احساس مسئولیت اجتماعی و ملی. 

او با یادآوری اینکه اقدامات انجام گرفته در این مدت، بنا به ضرورت‌ها و اولویت‌هایی بوده که تشخیص داده شده است، توضیح داد: اولین اقدامی که انجام شد در خصوص فاجعه دردناک شهادت کودکان دختر دانش‌آموز ما در شهرستان میناب بود، ما موضوع را بلافاصله به یونسکو انعکاس دادیم و به لطف خدا توانستیم با هم‌افزایی میان دفتر نمایندگی کشورمان در یونسکو و وزارت امور خارجه و نیز تشخیص صحیح و اقدام به جای یونسکو، محکومیت را تنها کمتر از ۲۴ ساعت بعد از آن دریافت کنیم که می‌توان گفت در رابطه با کشورمان، این سرعت عمل تاکنون نه در یونسکو و نه در هیچ سازمان بین‌المللی، سابقه نداشته است. 

فرطوسی خاطرنشان کرد: به موازات آن، نامه‌ای را تنظیم کردیم که با امضای وزیر آموزش و پرورش و هماهنگی با وزارت امور خارجه، از طریق کمیسیون ملی و دفتر نمایندگی ایران به یونسکو ارسال شد، ما در قالب این نامه، حمله به دبستان دخترانه میناب و مراکز آموزشی دیگری که مورد هجوم قرار گرفته‌اند به صورت کاملا مستند به همراه نام، نام خانوادگی، کد ملی و عکس بچه‌هایی که شهید شدند، به یونسکو ارسال شد تا این فاجعه، در تاریخ بشریت به ثبت برسد. 

او ادامه داد: افزون بر این، در همان نامه هشدار داده شد که زیرساخت‌های آموزشی کشورمان در خطر تهدید جدی قرار دارد و این امر، می‌تواند روند توسعه را به پیچیدگی و دشواری زیادی دچار کند. 

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو یادآور شد: در حوزه آموزش عالی نیز نامه‌ای رسمی در محکومیت قاطعانه حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران، به امضای وزیر علوم و رئیس کمیسیون ملی یونسکو، تنظیم و به سازمان یونسکو ارسال شد. 

او افزود: در این مدت، برخی زیرساخت‌های دانشگاهی ما از جمله در دانشگاه آزاد، دانشگاه علامه طباطبایی و دانشگاه ارومیه آسیب دیدند و تعدادی از شخصیت‌های علمی به شهادت رسیدند که ارائه این موارد به صورت مستند نیز در دست انجام است. 

به گفته فرطوسی، در همین راستا بیانیه مشترک شماری از اعضای هیات علمی دانشگاه‌های سراسر کشور به همراه نامه دبیرکل کمیسیون ملی، ترجمه و به معاون روابط خارجی یونسکو ارسال شده و در آن نگرانی از تخریب زیرساخت‌های علمی و آموزشی در جریان بمباران‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی، انعکاس یافته است. 

او درباره آسیب‌های وارده به بناهای تاریخی و میراث فرهنگی به ویژه کاخ گلستان نیز گفت: در تعامل با وزیر میراث فرهنگی، نامه‌ای از دکتر صالحی امیری دریافت و به یونسکو ارسال کردیم و از طرف دیگر، نامه‌نگاری‌های مختلفی با وزارت میراث فرهنگی داشتیم و تاکید کردیم برای عملیاتی شدن پروتکل دوم کنوانسیون ۱۹۵۴ (کنوانسیون لاهه) ضرورت دارد که مختصات جغرافیایی مناطق و مراکزی که برایمان مهم هستند و نگران تهاجم و آسیب به آن‌ها هستیم را هر چه زودتر به مراجع بین‌المللی اعلام کنیم. از طرف دیگر، از وزارت میراث درخواست کردیم هر نقطه‌ای که خدای نکرده از میراث طبیعی یا فرهنگی کشورمان مورد تهاجم قرار بگیرد به ما اطلاع داده شود. در رابطه با ابعاد این آسیب‌ها و مسئولیت یونسکو به ویژه در تهران و اصفهان و خرم‌آباد، یک مصاحبه با شیکه خبر و مصاحبه دیگری با الجزیره انگلیسی انجام شد. 

فرطوسی اضافه کرد: در حوزه میراث فرهنگی کشور، علاوه بر این سعی کردیم از طریق ایکوم (پایگاه جهانی موزه‌ها) ایران را به ایکوم جهانی وصل کنیم و درباره خسارات وارده به کاخ گلستان و نیز کاخ چهل‌ستون و موزه توحیدخانه، دو گزارش تفصیلی تهیه و ارسال شد. با میراث فرهنگی جهانی هم نامه‌نگاری داشتیم و به آنات در میان گذاشتیم که پایگاه‌های تاریخی جهانی ما در خطر هستند و در این زمینه به ما کمک کنند. 

او با اشاره به توفیق در دریافت بیانیه یونسکو در محکومیت نقض حقوق دانش‌آموزان، حمله به مراکز آموزشی و مدرسه دخترانه در میناب که به شهادت ۱۶۸ دانش‌آموز و کادر آموزشی منجر شد، افزود: علاوه بر این با پیگیری‌های انجام شده، موفق شدیم بیانیه یونسکو در محکومیت حمله به کاخ گلستان و ضرورت حفاظت از میراث فرهنگی در درگیری‌های مسلحانه و همچنین بیانیه یونسکو در محکومیت حمله به زیرساخت‌های آموزشی و میراث فرهنگی آسیب‌دیده در شرایط جنگی و ضرورت پایبندی بر تعهدات بین‌المللی در زمینه حفاظت از میراث فرهنگی را دریافت کنیم. 

فرطوسی بیان کرد: در حوزه ارتباطات هم بحث حمایت از خبرنگاران و روزنامه‌نگاران را داشتیم و در همین راستا تهاجم اخیر به صدا و سیما توسط دفتر نمایندگی ایران در یونسکو به معاون ارتباطات و اطلاعات انتقال داده شد و با وجود اینکه از صدا و سیما هیچ نامه و درخواستی دریافت نکردیم اما بنا به مسئولیت ذاتی، طی نامه‌ای اعلام کردیم که این مراکز به عنوان جایگاه خبرنگاران و روزنامه‌نگاران مورد تهاجم قرار گرفته و البته پیشتر هم بعد از جنگ ۱۲ روزه، ما در رابطه با محکومیت حمله به صدا و سیما و شهادت خبرنگاران اقدام کردیم که به دریافت محکومیت از سوی یونسکو منجر شد. 

او در توضیح دیگر اقدامات صورت گرفته از سوی کمیسیون ملی یونسکو در ایران از ابتدای تهاجم اخیر آمریکا و رژیم صهیونیستی به کشورمان، گفت: نامه‌ای همراه با اطلاعات آماری دقیق از خسارات وارده به کشورمان تنظیم و خطاب به دبیران کل کمیسیون‌های ملی کشورهای عضو یونسکو ارسال کردیم و از آن‌ها خواستیم با فعال‌سازی دیپلماسی علمی و فرهنگی، در گسترش صلح و پاسداشت میراث مشترک بشری و حقوق بین‌الملل نقش مؤثر ایفا کنند. این نامه توسط دفتر نمایندگی یونسکو کشورمان به سایر دفاتر نمایندگی کشورها نیز ارائه شد. 

فرطوسی خاطرنشان کرد: هدف ما این است که به جهانیان اطلاع دهیم که کشور، مردم و میراث فرهنگی ما در این جنگ مورد هدف قرار گرفته است، ابراز نگرانی‌هایمان را داشته باشیم و به نوعی افکار عمومی دنیا نسبت به این فجایع انسانی و عمرانی که در حال وقوع است و تخریب‌هایی که علاوه بر جان انسان‌ها، میراث فرهنگی و تاریخی، میراث طبیعی و زیرساخت‌های آموزشی کشورمان را تهدید می‌کند، متوجه کنیم و متذکر شویم که همه اینها از نظر ما هم توسعه پایدار و در نتیجه صلح جهانی را به خطر می‌اندازد. 

او درباره مخاطرات زیست‌محیطی و تهدید گونه‌های گیاهی و جانوری در ژئوپارک‌ها و دیگر مناطق کشور نیز گفت: هنوز اطلاعات دقیقی در این زمینه دریافت نکرده‌ایم و از مسئولان سازمان محیط زیست درخواست کرده‌ایم مواردی که نیاز به حفاظت دارند را به همراه مستندات دقیق به ما اطلاع دهند تا با توجه به این که تعدادی از ژئوپارک‌ها و زیستگاه‌های طبیعی ما در یونسکو ثبت هستند، وضعیت را به مدیرکل یونسکو ارائه دهیم. ما این اقدامات را علاوه بر وظیفه اداری، به عنوان مسئولیت ملی، اجتماعی و اخلاقی خود می‌دانیم و در این راستا آمادگی کامل داریم. 

دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در پایان تاکید کرد: در وضعیت جنگی، دسترسی ما به اطلاعات، محدود است بنابراین همین جا درخواست داریم که اگر میراث فرهنگی و طبیعی ما مورد آسیب و خسارت قرار گیرد حتما به صورت مستند به کمیسیون ملی یونسکو اطلاع داده شود تا ما بتوانیم موارد را انعکاس دهیم و همین درخواست را از وزارتخانه‌ها و سازمان‌های مرتبط با ماموریت‌های یونسکو داریم.