مسیرهای جایگزین برای تسویه ارزی را پیش از تحریم آمریکا ایجاد کردیم
دستیار رئیسکل بانک مرکزی از افزایش ذخایر ارزی و پیشبینی تحریم مسیرهای ارزی خبر داد و گفت: بانک مرکزی پیش از تحریم آمریکا، مسیرهای جایگزین و امن برای تسویه ارزی ایجاد کرده بود.
مهدی دارابی، دستیار رئیسکل بانک مرکزی، با اشاره به عوامل بنیادین نوسانات ارزی اظهار کرد: جهتگیری و روند بلندمدت نرخ ارز، پیش از هر چیز تحت تأثیر فعال بودن موتورهای تورمی در اقتصاد کشور قرار دارد؛ معضلی که محصول عملکرد یک یا دو سال اخیر و حتی یک دهه گذشته نیست، بلکه ریشه در ناترازیهای انباشتهشده طی چند دهه دارد.
وی ناترازیهای ساختاری و کسری بودجه مزمن دولت را از مهمترین پیشرانهای رشد نرخ ارز دانست و تأکید کرد: تداوم این ناترازیها طی دهههای متمادی، ساختار ارزی کشور را ملتهب کرده و در بلندمدت، مسیر صعودی نرخ ارز را رقم زده است.
دارابی با اشاره به ریشههای چندوجهی تورم مزمن، از دست رفتن صادرات بنزین و گازوئیل و تبدیل این مزیت به واردات را یکی از عوامل زوال میلیاردها دلار منابع ارزی دانست و افزود: زیان تجمیعی ناشی از این ناترازی طی سالهای گذشته، بهطور محسوسی بر روند بازار ارز اثر گذاشته و موجب التهاب آن شده است.
وی در برنامه میز اقتصاد گفت: در سالهای ۹۸ و ۹۹ کشور صادرکننده بنزین و گازوئیل بود و از این محل چند میلیارد دلار درآمد ارزی کسب میکرد؛ اما در سالهای اخیر، نهتنها این صادرات متوقف شده، بلکه واردات بنزین جایگزین آن شده و بخشی از محصولات پتروپالایشی نیز بهجای صادرات، به مصرف سوخت داخلی اختصاص یافته است.
به گفته دارابی، پس از هر تمدید، بانکها بابت همین بدهیهای وصولنشده اقدام به شناسایی سود میکنند و دولت نیز حتی از محل این سود صوری مالیات دریافت میکند؛ به این ترتیب، از محل انباشت بدهیهایی که منشأ آن به سالهای گذشته بازمیگردد، بار دیگر چرخه مالی تغذیه میشود.
دارابی ادامه داد: بانکهای ناتراز از جمله عوامل اصلی تداوم تورم هستند و امروز بزرگترین بخش ناترازی سیستم بانکی متوجه بانکهای دولتی است. این ناترازی نیز حاصل چند سال اخیر نیست، بلکه برآیند سالها انباشت بدهی و سیاستهای غیرانضباطی مالی است که همزمان منابع ارزی و ریالی اقتصاد را تحت فشار قرار داده است.
دستیار رئیسکل بانک مرکزی در ادامه، با اشاره به روند صعودی مزمن نرخ ارز، دو عامل را موجب افزایش شیب این روند در سال جاری عنوان و تشریح کرد: آسیب به صنایع در فضای جنگی یکی از مهمترین عوامل تعیینکننده نرخ ارز در کشور است. فروش نفت و ارزهای نفتی و همچنین محصولات پتروشیمی نیز از عوامل مهم در این زمینه هستند؛ با این حال، محدودیتهای صادراتی ناشی از شرایط جنگی موجب شده بخشی از صادرات پتروشیمی، زیار و فولاد کاهش یابد و نیاز وارداتی نیز بر کشور تحمیل شود.
وی افزود: به دلیل محدودیتهای ایجادشده در محاصره، فروش نفت کشور نیز با محدودیت مواجه شده و این مسئله نیز بر بازار ارز اثر گذاشته است.
دارابی با اشاره به ماده ۱۱ مصوبه برنامه هفتم توضیح داد: در سالهای گذشته، مقررات دستوپاگیر بانک مرکزی پیش روی صادرکنندگان قرار داشت و آنها مجبور بودند ارز حاصل از صادرات خود را با نرخ دستوری در سامانهای عرضه کنند که دسترسی به آن متعارف نبود.
وی نخستین اصلاح انجامشده در دیماه از سوی بانک مرکزی، مبنی بر اصلاح این نرخ دستوری را عامل اصلی افزایش مجدد بازگشت ارز صادرکنندگان به چرخه اقتصادی عنوان کرد و گفت: پس از این اصلاح، میزان بازگشت ارز صادرکنندگان دو برابر شده است.
دستیار رئیسکل بانک مرکزی با اشاره به اقدامات این نهاد برای ساماندهی تقاضای احتیاطی مردم در بازار ارز و سکه، از طراحی یک بستر جایگزین خبر داد که به واسطه آن، شهروندان برای پوشش نگرانیهای خود ناگزیر به مراجعه به بازار غیررسمی نخواهند بود.
دارابی گفت: نمیتوانیم به مردم بگوییم حق ندارید به دنبال تقاضای احتیاطی بروید؛ اما این وظیفه بانک مرکزی است که جایگزینی برای مردم فراهم کند. وی با اشاره به تأکید روز گذشته دکتر همتی، از صدور مجوز معاملات سکه توسط بانک مرکزی خبر داد.
به گفته وی، از این پس بانک مرکزی به شهروندانی که بابت تقاضای احتیاطی نگرانی دارند، سکه ارائه خواهد کرد؛ به این صورت که اگر پس از گذشت چند ماه، قیمت سکه افزایش نیابد و یا حتی روند نزولی داشته باشد، فرد میتواند به جای دریافت سکه، سود سپرده بانکی یا سود سرمایهگذاری را به اختیار خود دریافت کند.
دستیار رئیسکل بانک مرکزی اضافه کرد: هدف از این اقدام آن است که حداقل بخشی از تقاضای احتیاطی مردم از طریق کانال رسمی پاسخ داده شود تا این نیازها به بازار غیررسمی سرایت نکند و التهاب بازار ارز و سکه مهار شود.
وی افزود: هیأت عالی بانک مرکزی دو مصوبه مهم در این خصوص داشت؛ صندوق درآمد ثابت ارزی و سپرده سرمایهگذاری خاص ارزی را ایجاد کردیم.
دارابی گفت: تمام مصوبات لازم برای راهاندازی صندوقها در بانک مرکزی انجام شده و اکنون این موضوع در اختیار وزارت اقتصاد و بورس است تا اجرایی شود، چرا که بانک مرکزی تمام مجوزهای لازم را صادر کرده و از سوی این نهاد مانعی برای اجرای آن وجود ندارد.
وی همچنین با اشاره به استقبال گسترده از صندوقهای درآمد ثابت بهعنوان بستری جایگزین برای تقاضای احتیاطی، اعلام کرد که صندوقها و بانکهای متعددی درخواست مجوز برای فعالیت در این زمینه ثبت کردهاند و گفت: این استقبال نشاندهنده موفقیت این طرح در جذب منابع مردم است.
دارابی گفت: همانطور که از سال قبل شاید هیچکس نمیتوانست شرایط امروز را حدس بزند، بانک مرکزی ذخایر خود را افزایش داد. بسیاری از مسیرهای ارزی ما که امروز آمریکا آنها را تحریم کرده است، از قبل پیشبینی کرده بودیم که با مشکل مواجه شوند و به همین دلیل، مسیرهای جایگزین و امن برای تسویه ارزی ایجاد کردیم.
