تنگه هرمز و دریای سرخ بازار جهانی نفت را به‌هم ریخت/ قیمت لحظه‌ای نفت

بازار جهانی نفت در نیمه اول معاملات روز جمعه ۲ مرداد ۱۴۰۵ اگرچه با عقب‌نشینی قیمت‌ها از اوج‌های شب گذشته مواجه شده اما همچنان یکی از صعودی‌ترین هفته‌های خود را پشت سر می‌گذارد. در همین حال نفت برنت پس از عبور موقت از ۱۰۲ دلار، اکنون پایین‌تر ۹۸ دلار داد و ستد می‌شود و نفت خام آمریکا (WTI) نیز بعد از لمس ۹۳.۵ دلار بار دیگر به کانال ۸۰ دلاری بازگشته است اما با وجود افت روزانه، بازار نفت همچنان تحت تاثیر تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا، تهدید مسیرهای کلیدی صادرات انرژی و اختلال در عرضه جهانی قرار دارد.

جهش قیمت نفت زیر سایه ریسک‌های ژئوپلیتیک

مهم‌ترین محرک بازار نفت در روزهای اخیر، افزایش نگرانی‌ها درباره امنیت عرضه جهانی بوده است. ادامه حملات ایالات متحده آمریکا علیه جمهوری اسلامی ایران برای سیزدهمین روز متوالی و همزمانی آن با تداوم بن‌بست دیپلماتیک، فضای بازار را به‌شدت ملتهب کرده است. در همین حال، دونالد ترامپ نیز با تهدید به «حمله نظامی گسترده» علیه ایران و حوثی‌ها در صورت تداوم حملات به کشتیرانی دریای سرخ، بر شدت نگرانی معامله‌گران افزوده است.

این مواضع پس از حمله نیروهای حوثی به دو نفتکش سعودی در دریای سرخ مطرح شد؛ مسیری که در شرایط اختلال در تردد از تنگه هرمز، یکی از گزینه‌های مهم و جایگزین برای صادرات نفت عربستان محسوب می‌شود. همین موضوع باعث شده بازار، ریسک اختلال همزمان در چند گلوگاه کلیدی انتقال نفت را با حساسیت بیشتری قیمت‌گذاری کند.

نفت برنت و وست تگزاس چرا عقب نشستند؟

با وجود رشد شدید قیمت‌ها در طول هفته و ثبت اوج‌های جدید در معاملات شب گذشته، بخشی از بازار در پایان هفته وارد فاز شناسایی سود شد. به بیان ساده، معامله‌گران پس از جهش سریع قیمت‌ها، بخشی از موقعیت‌های خرید خود را بستند و همین موضوع باعث شد برنت از بالای ۱۰۲ دلار به زیر ۹۸ دلار و WTI از ۹۳.۵ دلار به کانال ۸۰ دلار بازگردد.

اما این افت روزانه لزوما به معنای کاهش نگرانی‌های بنیادین بازار نیست. برعکس، حفظ رشد هفتگی ۲ رقمی نشان می‌دهد معامله‌گران همچنان ریسک کمبود عرضه را بسیار جدی می‌دانند و هرگونه عقب‌نشینی قیمت را بیشتر در قالب اصلاح کوتاه‌مدت ارزیابی می‌کنند.

اختلال در مسیرهای صادراتی، عامل کلیدی حمایت از قیمت نفت

افزون بر تنش‌های نظامی، بازار نفت با اختلال عملیاتی در برخی مسیرهای صادراتی نیز روبه‌رو شده است. خریداران آسیایی از هم‌اکنون در حال بررسی تغییر مسیر محموله‌های نفت عربستان از کانال سوئز و حتی دور زدن آفریقا هستند؛ اقدامی که به‌طور مستقیم هزینه حمل، زمان تحویل و ریسک لجستیکی را افزایش می‌دهد.

همزمان، کنسرسیوم خط لوله خزر نیز بارگیری نفت خام در پایانه دریای سیاه خود را پس از حملات به نفتکش‌ها متوقف کرده است. این اختلال از آن جهت اهمیت دارد که حدود ۸۰ درصد صادرات نفت قزاقستان را تحت تاثیر قرار می‌دهد. کاهش یا تاخیر در این حجم از عرضه، فشار مضاعفی بر بازاری وارد می‌کند که از قبل نیز نسبت به امنیت عرضه از غرب آسیا نگران است.

تنگه هرمز و دریای سرخ؛ دو گره اصلی بازار جهانی انرژی

بازار جهانی نفت اکنون بیش از هر زمان دیگری به وضعیت دو مسیر حیاتی، یعنی تنگه هرمز و دریای سرخ، چشم دوخته است. تنگه هرمز یکی از مهم‌ترین گذرگاه‌های نفتی جهان است و هرگونه اختلال در آن می‌تواند بخش بزرگی از صادرات نفت خلیج فارس را تحت تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر، دریای سرخ و کانال سوئز نیز برای انتقال نفت به اروپا و آسیا اهمیت راهبردی دارند.

در چنین شرایطی، حتی اگر عرضه فیزیکی نفت به‌طور کامل متوقف نشود، صرف افزایش ریسک حمل‌ونقل و بیمه نفتکش‌ها می‌تواند به رشد قیمت‌ها دامن بزند. به همین دلیل، معامله‌گران تنها به حجم واقعی تولید نگاه نمی‌کنند، بلکه «ریسک دسترسی به عرضه» را نیز وارد محاسبات خود کرده‌اند.

بر اساس آخرین داده‌های لحظه‌ای در زمان تنظیم این گزارش، نفت خام آمریکا با افت بیش از ۲ دلاری و اصلاح ۲.۷۵ درصدی به ۸۹.6 دلار رسیده و نفت برنت نیز با کاهش ۳ دلاری معادل ۳ درصد، در ۹۷.۶۵ دلار معامله می‌شود.

با این حال، روند هفتگی همچنان صعودی است؛ به‌طوری‌که WTI بیش از ۱۰ درصد و برنت بیش از ۱۲ درصد رشد هفتگی را حفظ کرده‌اند.

چشم‌انداز قیمت نفت در کوتاه‌مدت

اگر تنش‌های ژئوپلیتیک در غرب آسیا ادامه یابد یا دامنه حملات به مسیرهای صادراتی گسترده‌تر شود، احتمال بازگشت دوباره برنت به بالای ۱۰۰ دلار و تقویت بیشتر WTI دور از انتظار نخواهد بود. به‌ویژه اینکه بازار نشان داده در برابر هر خبر مرتبط با اختلال در حمل‌ونقل دریایی یا تهدید صادرات منطقه، واکنش سریع و صعودی دارد.

در مقابل، اگر از شدت تنش‌ها کاسته شود یا نشانه‌ای از باز شدن مسیر مذاکرات دیده شود، بخشی از حباب ریسک ژئوپلیتیک ممکن است تخلیه شود و قیمت‌ها وارد فاز اصلاحی شوند. با این حال، در شرایط فعلی، کفه ترازو همچنان به نفع عوامل افزایشی در بازار نفت سنگینی می‌کند.

با این حال، از آنجا که بازار هنوز بسته نشده، یکی از نقاط مهم برای تعیین مسیر بعدی قیمت‌ها، بازگشایی بازارهای آمریکا در ساعت ۱۷ خواهد بود؛ جایی که واکنش معامله‌گران آمریکایی می‌تواند مشخص کند آیا موج صعودی نفت حفظ می‌شود یا بازار وارد فاز اصلاحی خواهد شد. اگر تمرکز بازارهای آمریکا بار دیگر بر ریسک‌های ژئوپلیتیک و اختلال در عرضه باشد، احتمال بازگشت برنت به کانال ۱۰۰ دلار و تقویت دوباره قیمت‌ها دور از انتظار نیست؛ اما اگر معامله‌گران به سمت شناسایی سود متمایل شوند، فشار فروش کوتاه‌مدت می‌تواند افزایش یابد.

در پایان باید گفت بازار نفت همچنان در فضایی پرنوسان اما صعودی قرار دارد؛ به‌طوری‌که نفت برنت با وجود عقب‌نشینی به کانال 90 دلاری و نفت آمریکا با بازگشت به کانال 80 دلاری، هنوز تحت تاثیر ریسک‌های ژئوپلیتیک، تهدید مسیرهای کلیدی صادرات و اختلال در عرضه جهانی حمایت می‌شوند. عبور شبانه برنت از ۱۰۲ دلار و WTI از ۹۳.۵ دلار نیز نشان داد که با هرگونه تشدید تنش، ظرفیت بازگشت سریع قیمت‌ها به سطوح بالاتر همچنان وجود دارد.